[ Ana Sayfa | Editörler | Danışma Kurulu | Dergi Hakkında | İçindekiler | Arşiv | Yayın Arama | Yazarlara Bilgi | E-Posta ]
F?rat T?p Dergisi
2007, Cilt 12, Sayı 1, Sayfa(lar) 041-043
[ Özet ] [ PDF ] [ Benzer Makaleler ] [ Yazara E-Posta ] [ Editöre E-Posta ]
Çocukluk Ça?? Zehirlenmelerinde Artan Tehlike: Amitriptilin
Gürkan GENÇ, Avni SARAÇ, Ülker ERTAN, Süer YÜKSEL, Mutlu YÜKSEK
Dr. Sami Ulus Çocuk Hastanesi, Pediatri, ANKARA
Anahtar Kelimeler: Pediatri, Zehirlenme, Amitriptilin, Pediatrics, Intoxication, Amitriptyline
Özet
Amaç: Çocukluk ça?? zehirlenmelerinin gerek kaza sonucu gerekse intihar amaçl? zehirlenmelerinde amitriptilin intoksikasyonlar? say?s? gün geçtikçe art?? göstermektedir. Bu çal??mada, amitriptilin al?m? sonras? morbidite ve mortalitede görülen art?? irdelenerek al?nmas? gereken önlemler tart???lacakt?r.

Gereç ve Yöntem: 01 Ocak 2000 ile 01 ?ubat 2004 tarihleri aras?nda amitriptilin intoksikasyonu nedeni ile yat?r?larak takip edilen hastalar?n dosyalar? retrospektif olarak ya?, cinsiyet, semptomlar, klinik bulgular, yo?un bak?m ihtiyac?, hastanede kal?? süresi ve sonuçlar aç?s?ndan de?erlendirildi.

Bulgular: 778 zehirlenme olgusunun 61?i (%7,84) amitriptilinin tek ba??na ya da di?er ilaçlar?nda dahil oldu?u çoklu ilaç zehirlenmeler olu?turmakta idi. Sadece amitriptilin ile zehirlenen 51 (%6,55) vakan?n %56,8?i (n=29) erkek, %43,2?si (n=22) k?zd?. Olgular?n ya?lar? 13 ay ila 15 ya? aras?nda idi. Zehirlenme nedenleri aras?nda % 76,4?ü (n=39) kaza sonucu, %15,3?ü (n=8) intihar amaçl?, %7,8?i (n=4) kötü kullan?m vard?. En s?k görülen ba?vuru semptomu s?ras? ile kusma %29,4 (n=15) ve bilinç de?i?ikli?i %23,5 (n=12) idi. Hastalar?n %27,4?ü (n=14) asemptomatikdi. Hastanede kal?? süreleri 1 ila 20 gün (ortalama: 3,6 gün) aras?nda idi. Hastalar?n 3?ü takip s?ras?nda kaybedildi, di?erleri ?ifa ile komplikasyon olmadan taburcu edildi.

Sonuç: Amitriptilin zehirlenmeleri s?kl???, çocukluk ça?? zehirlenmeleri içinde giderek artmaktad?r. Mortalite ve morbidite aç?s?ndan önemli sonuçlar do?urabilece?inden dolay? koruyucu önlemlerin al?nmas? önem kazanmaktad?r. ©2007, F?rat Üniversitesi, T?p Fakültesi

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Giriş
    Amitriptilin trisiklik antidepresan ilaçlar aras?nda en s?k reçete edilen ilaçlardan birisidir. Yüksek etkinlikte ve ucuz olmas? nedeni ile doktorlar taraf?ndan s?kça reçetelenmekte, hastalar taraf?ndan da kolayl?kla reçetesiz elde edilebilmektedir 1,2. ?lac?n düzensiz kullan?m?, kaza ve intihar amaçl? al?mlar? sonucu ölümcül sonuçlar?n ortaya ç?kmas?, gün geçtiçe amitriptilin zehirlenmesi oranlar?ndaki art??, konunun önemini artt?rmaktad?r. Bu çal??mada Dr. Sami Ulus Çocuk Sa?l??? ve Hastal?klar? Hastanesi acil servisine ba?vuran amitriptilin zehirlenmlerinin klinik özellikleri ile prognozlar?n?n tart???lmas? amaçlanm??t?r.
  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Materyal ve Metot
    Dr. Sami Ulus Çocuk Sa?l??? ve Hastal?klar? E?itim ve Ara?t?rma Hastanesi acil servisine 01.01.2000-01.02.2004 tarihleri aras?nda ba?vuran 131991 hastan?n, 778 zehirlenme olgusunun dosyalar? retrospektif olarak incelendi. Yaln?zca amitriptilin zehirlenmesi nedeni ile ba?vuran 51 zehirlenme vakas? ya?, cinsiyet, zehirlenme nedeni, ba?vuru semptomlar?, izlemde ç?kan semptomlar, elektrokardiyogafi sonuçlar?, biyokimyasal parametreler, hastanede kal?? süreleri mekanik ventilatör ihtiyac? ve prognozlar? de?erlendirildi. Veriler yüzde oranlar? kullan?larak de?erlendirildi.
  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Bulgular
    Dr. Sami Ulus Çocuk Sa?l??? ve Hastal?klar? E?itim ve Ara?t?rma Hastanesi acil servisine 01.01.2000?01.02.2004 tarihleri aras?nda ba?vuran hasta say?s? 131991?di. Bu hastalar?n 778?i (%0,58) zehirlenme nedeni ile getirilmi?ti. 778 zehirlenme olgusunun % 44?ü (n=342) ilaç zehirlenmeleri, ilaç zehirlenmelerinin % 17,8?ini ise (n=61) amitriptilin ve amitriptilin içeren çoklu ilaç zehirlenmeleri olu?turuyordu.

    Sadece amitriptilin zehirlenmesi olan 51 vaka de?erlendirildi?inde, vakalar?n %56,8?i (n=29) erkek, %43,2?si (n=22) k?zd?. Olgular?n ya?lar? 13 ay ila 15 ya? aras?nda idi. Zehirlenme nedenleri aras?nda %76,4?ü (n=39) kaza sonucu, %15,3?ü (n=8) intihar amaçl?, %7,8?i (n=4) kötü kullan?m vard?. ?ntihar vakalar?n?n tamam?n?n 9 ya? ve üzeri iken bu vakalar?n %62,5?i (n=5) k?zd?. ?lac?n kötü kullan?m? nedeni ile olan zehirlenme vakalar? 15 ya??nda olan 3 erkek ve 1 k?zdan olu?uyordu. Olgular?n ya? gruplar?, cinsiyet ve zehirlenme nedenlerine göre da??l?m? Tablo 1 ve 2?de görülmektedir.


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 1: Olgular?n cinsiyetlere göre zehirlenme nedenleri


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 2: Olgular?n ya? ve zehirlenme nedenlerine göre ay?r?m?

    En s?k görülen ba?vuru semptomu %29,4 (n=15) oranla kusma ile birlikte bilinç de?i?ikli?i %23,5 (n=12) idi. Hastalar?n %27,4?ü (n=14) asemptomatikdi. Ba?vuruda olmay?p gözlemde ç?kan en s?k semptom ise %11,7 (n=6) ile ajitasyon, %5,8 (n=3) ile ta?ikardi idi (Tablo 3). Hastanede kal?? süreleri 1 ila 20 gün (ortalama 3,6 gün) aras?nda idi. Tüm hastalar servise yat?r?larak izlenildi. Mekanik ventilatör ihtiyac? olan hasta olmad?. Hastalar?n 3?ü takip s?ras?nda aritmi sonras?nda kardiyak arrest geli?erek kaybedildi di?er hastalar ?ifa ile komplikasyon olmadan taburcu edildi.


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 3: Ba?vuru ve izlemde ç?kan semptomlar

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Tartışma
    Çocukluk ça??nda akut zehirlenmeler morbidite ve mortalitede halen önemli bir sorun olmaya devam etmektedir 3,4. Çal??mam?zda acil servise ba?vuran zehirlenme vakalar?, tüm ba?vurular?n %0,58?ini olu?tururken amitriptilin zehirlenmeleri ba?vuran ilaç zehirlenmeleri aras?nda %17,8?lik bir yer tutuyordu. Geçmi? y?llardaki yap?lan zehirlenme ile ilgili yay?nlar incelendi?inde salisilatlar ve parasetamoller ile birlikte antidepresanlar?n say?lar?n?n artt???, yo?un olarak da amitriptilin zehirlenmelerinin oldu?u görülmektedir 1-3.

    Trisiklik antidepresanlardan olan amitriptilin, etkisini adrenerjik ve seratonerjik nöronlardan epinefrin ve seratoninin geri al?m?n? membran pompa inhibisyonu ile engelleyerek göstermektedir. Ta?ikardi, hipotansiyon, dilate pupiller, a??z kurulu?u ve idrar retansiyonu da bu ?ekilde olu?maktad?r. Santral sinir sistemi üzerine etkileri sonucu halisünasyon, ajitasyon, konvülsiyon ve koma görülebilmektedir. Mortaliteyi en çok etkileyen kardiyak etkileri aras?nda ta?ikardi, elektrokardiyogramda QRS kompleksinde geni?leme ve çe?itli aritmiler bulunmaktad?r 5,6.

    Çal??mam?zda ta?ikardi ve aritmisi olan vakalar?n hepsinde QRS kompleksinde geni?leme mevcuttu. QRS kompleksini etkileyecek ilaç al?m? ve elektrolit bozukluklar? saptanmad?. Kaybedilen 3 hasta da aritmileri ard?ndan kardiyak arrest olan vakalard?.

    Çal??mam?zda, acil servis ba?vurular?nda tüm hastalara mide lavaj? yap?lm?? ve aktif kömür verildikten sonra serviste gözleme al?nm??t?r. Servise al?nan vakalar semptomlara yönelik destekleyici tedaviler ile izlenilmi?tir. Ba?vuru s?ras?nda ve sonras?nda gözlenen belirti ve bulgular tablo 3?de görülmektedir.

    Gün geçtikçe ba?vuran zehirlenme vakalar?n?n azalmas?na ra?men amitriptilin zehirlenmeleri son y?llarda art?? göstermi?tir 1-3. Çal??mam?zda zehirlenme olgular?n?n ailelerinin sosyoekonomik düzeylerinin %88,2?sinin (n=45) kötü oldu?u, %86,2?sinin (n=44) annesinin ev han?m? olup çal??mad??? belirlenmi?tir. Çal??mam?z?n yap?ld??? tarihlerde 3 vaka (%5,8) amitriptilin zehirlenmesi sonras? ya?am?n? kaybetmi?tir ve bu tarihler aras?nda ilaç zehirlenmeleri içinde ba?ka ölümle sonuçlanan vaka olmam??t?r. Çal??mam?zda da görüldü?ü üzere amitriptilin zehirlenmelerinin %76,4?ü kaza sonucu al?nm?? olup, bu zehirlenmeler en s?k 2-5 ya? aras?nda görülmektedir. ?ntihar amaçl? al?nan 8 vakan?n 9 ya? üzerinde oldu?u ve ço?unlu?unun k?z oldu?u (%62,5) görüldü. Ülkemizde kaza ve intihar amac? ile kullan?lan ilaçlar aras?nda amitriptilin türevlerinin s?kça görülmesi ise reçetesiz sat?labilmesi ile birlikte ucuz ve etkili olmas? nedeni ile doktorlarca tavsiye edilmesine ba?lanabilir.

    Sonuç olarak, çal??mam?zda elde etti?imiz veriler daha önce Türkiye?de yap?lan çal??malar ile benzerlik göstermekle birlikte, amitriptilin zehirlenmelerinde belirgin bir art?? oldu?u, amitriptilin zehirlenmeleri sonras? yo?un bak?m gerektirdi?i ve mortalite ile sonuçlanabildi?i görülmü?tür 1,2,4,7-9. ?lac?n hekimler taraf?ndan do?ru endikasyonlarda kullan?m?n?n gerekti?i, ilaç kapaklar?n?n muhakkak çocuk kilidi ta??mas? ve firmalar?n buna yönlendirilmesi gerekti?i, evinde özellikle ufak çocuk bulunan ailelerin ilac? çocu?un ula?amayaca?? bir yerde muhafaza etmeleri gereklili?i konusundaki yaz?n?n ilaç kutu ambalaj? üzerinde dikkat çekici bir ?ekilde yer almas? gereklili?i, eczac?lar?n bu ilaçlar? verirken konu hakk?nda uyar?da bulunmalar? zorunlulu?u getirilmesi sonucuna ula??ld?.

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Kaynaklar

    1) A??n H, Çalkavur ?, Bal?m H, Çelik T, Bak M. Çocuklarda Trisiklik Antidepresan ?ntoksikasyonu, Çocuk Dergisi 2004; 4: 46-50.

    2) Öner N, Vatansever Ü, Turan Okutan Ö, et al. Çocuklarda S?k Görülen Zehirlenmelerden Biri: Amitriptilin Zehirlenmesi, Türkiye Klinikleri J Pediatr 2004; 13: 123-128.

    3) Yavuz S, Ayd?n S. Zehirlenme olgular?n?n profili. Toksikoloji Dergisi 2003; 1: 47-52.

    4) Kekeç Z, Yavuz Y, Kurto?lu S, Sözüer M. A two year evaluation of pediatric poisoning cases presenting to our pediatric emergency department. Acil T?p Dergisi 2002; 2: 33-35.

    5) Interpretive toxicology: drug abuse and drug deaths. In: DiMaio VJ, DiMaio D, eds. Forensic Pathology. 2nd ed. Boca Raton, FL: CRC Press; 2001; 507-545.

    6) Burks JS, Walker JE, Rumack BH, et al. Tricyclic antidepressant poisoning: reversal of coma, choreoathetosis, and myoclonus by physostigmine. JAMA 1974; 230: 1405-1407.

    7) And?ran N, Sar?kayalar F. ?hsan Do?ramac? Çocuk Hastanesinde son 6 y?lda izlenilen akut zehirlenmeler. Katk? Pediatri Dergisi 2001; 22: 396-408.

    8) Eski?ehir bölgesinde çocukluk ça?? zehirlenmelerinin retrospektif de?erlendirilmesi. Çocuk Sa?l??? ve Hastal?klar? Dergisi 2003; 46 64: 457-460.

    9) Ayd?no?lu H, Aygün D, Güngör S, Turgut M, Do?an Y. F?rat Üniversitesi T?p Fakültesinde izlenilen 176 çocuk zehirlenme olgusunun de?erlendirilmesi. Türk Pediatri Ar?ivi 2000; 35: 245-248

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • [ Başa Dön ] [ Özet ] [ PDF ] [ Benzer Makaleler ] [ Yazara E-Posta ] [ Editöre E-Posta ]
    [ Ana Sayfa | Editörler | Danışma Kurulu | Dergi Hakkında | İçindekiler | Arşiv | Yayın Arama | Yazarlara Bilgi | E-Posta ]