[ Ana Sayfa | Editörler | Danışma Kurulu | Dergi Hakkında | İçindekiler | Arşiv | Yayın Arama | Yazarlara Bilgi | E-Posta ]
Fırat Tıp Dergisi
2008, Cilt 13, Sayı 2, Sayfa(lar) 107-109
[ Özet ] [ PDF ] [ Benzer Makaleler ] [ Yazara E-Posta ] [ Editöre E-Posta ]
Refraktif Cerrahiye Aday Hastalarda Bilgi ve Beklenti Düzeyi Üzerine Bir Çalışma
Orhan AYDEMİR1, Nurettin DENİZ1, Peykan TÜRKÇÜOĞLU2, Burak TURGUT1
1Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi, Göz Hastalıkları Anabilim Dalı, ELAZIĞ
2İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi, Göz Hastalıkları Anabilim Dalı, MALATYA
Anahtar Kelimeler: Refraktif Cerrahi, Bilgi, Beklenti Düzeyi, Refractive surgery, knowledge, expectation
Özet
Amaç: Refraktif cerrahiye aday sağlık çalışanı ve sağlık çalışanı olmayan bireylerin bilgi ve beklenti düzeylerini ve aralarındaki farkı belirlemek.

Gereç ve Yöntem: Haziran 2006-Ekim 2006 tarihleri arasında polikliniğimize başvuran ve refraktif cerrahiye aday 54 sağlık çalışanı ve 82 sağlık çalışanı olmayan olgular çalışma kapsamına alındı. Adayların yaş, cins ve eğitim durumu gibi temel özellikleri sorgulanarak, refraktif cerrahi hakkındaki bilgi düzeylerini saptamak ve cerrahi işlemle ilgili beklentilerini değerlendirmek amacıyla anket formu verildi.

Bulgular: Sağlık çalışanı bireylerin ve sağlık çalışanı olmayan bireylerin yaş ortalaması ve refraktif kusur ortalaması birbirine benzer idi. İki grup arasındaki bireylerin bilgi düzeyleri, bilgi edinme kaynakları, cerrahiyi düşünme veya düşünmeme nedenleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (P>0.05). Ancak sağlık çalışanlarında cerrahi işlem yerine kontakt lens kullanma tercihi, sağlık çalışanı olmayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksekti (P= 0.019).

Sonuç: Refraktif cerrahi yöntemleri hakkında görsel ve yazılı basında bilgi verilmesi ve tanıtıcı reklamların yapılmasından dolayı sağlık çalışanı ve sağlık çalışanı olmayan bireyler arasında bilgi ve beklenti düzeyleri arasında herhangi bir fark izlenmedi. © 2008, Fırat Üniversitesi, Tıp Fakültesi

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Giriş
    Miyopi, hipermetropi, astigmatizma gibi kırma kusurlarının cerrahi tedavisi genel olarak refraktif cerrahi (RC) olarak isimlendirilir. Refraktif kusurların giderilmesinde yıllardır birbirinden farklı ve gittikçe gelişen metotlar kullanılmıştır. Bu metodlardan bazıları radial keratotomi (RK), keratomileusis, fotorefraktif keratektomi (PRK), laser in situ keratomileusis (LASIK), laser assisted subepitelyal keratomileusis (LASEK), fakik göz içi lens implantasyonu ve şeffaf lens ekstraksiyonudur1. Refraktif cerrahiye öncelikle RK ile başlanmış ve tecrübe arttıkça RK’nin düzeltebileceği miyopi sınırlarının kısıtlı olduğu görülmüş ve önce PRK daha sonra da LASIK daha popüler yöntemler olmuştur2,3. LASIK, yüksek hasta tatmini ve hızlı iyileşme periyodu nedeniyle tüm dünyada gittikçe daha çok uygulanan bir refraktif cerrahi yöntemi olmuştur4.

    Bu çalışma, kırma kusuru ve yaş açısından RC’ye aday sağlık çalışanı ve sağlık çalışanı olmayan bireylerin bilgi düzeyleri ve beklentileri arasındaki farkı belirlemek amacıyla yapıldı.

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Materyal ve Metot
    Bu çalışma Haziran 2006-Ekim 2006 tarihleri arasında Fırat Üniversitesi Fırat Tıp Merkezi Göz Hastalıkları A.D. polikliniğine başvuran ve RC’ye aday 54 sağlık çalışanı (SÇ) ve 82 sağlık çalışanı olmayan (SÇO) gönüllü bireyler üzerinde yapıldı. Çalışma için fakültemizden etik kurul onayı alındı ve hastalar bilgilendirildikten sonra çalışmaya dahil edildi. Adayların tümü refraktif kusurlarını düzeltmek için gözlük kullanmaktaydı. Olgulara 14 sorudan oluşan bir anket formu verilerek doldurmaları istendi (Tablo 1).


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 1: Olgulara Sorulan Anket Formu

    Sağlık çalışanı grubunda 28 (%52) erkek, 26 (%48) kadın mevcuttu. Grubun yaş ortalaması 24.59±3.67, kırma kusuru sferik eşdeğeri (SE) ortalaması 3.11±1.30 dioptri (D) idi.

    Sağlık çalışanı olmayan olguların ise 46’sı erkek (%56), 36’sı kadın (%44), yaş ortalamaları 25.42±4.19, kırma kusuru SE ortalama ise 2.93±1.59D idi.

    Sǒlarından bir kişi lise mezunuyken diğer adaylar üniversite mezunu veya doktora programlarına devam etmekteydiler. SÇO’ların ise 8’i ilköğretim, 17’si lise mezunuyken, 57 kişi üniversite mezunu veya doktora programlarına devam etmekteydi.Anket sonundaki verilerin istatistiksel olarak değerlendirilmesinde Student T testi ve ki-kare testi kullanıldı. Çalışmada p<0.05 olarak saptanan değerler istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Bulgular
    Çalışmaya katılan 54 Sǒından 52’si RC yöntemlerinden söz edildiğini duymuştu. Bu olguların 11’i (%20.4) göz hekiminden, 41’i ise (%75.9) basından bilgi edinmişti. İki olgunun (%3.7) ise konu hakkında hiçbir bilgisi yoktu. SÇO 82 olgunun 78’i RC yöntemlerden söz edildiğini duymuştu. Bunların 13’ü (%15.9) göz hekiminden, 65’i (%79.3) basından bilgi edinirken 4 olgunun (%4.9) ise RC hakkında bilgileri yoktu. Bilgi edinme kaynakları açısından iki gurup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktu. Sonuçlar Tablo 2’de özetlenmektedir.


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 2: Olguların refraktif cerrahi yöntemleri hakkında bilgi edinme kaynakları.

    RC yöntemlerinin olguların kendi kırma kusurlarını düzeltip düzeltmeyeceği hakkında bilgileri ve ülkemizde uygulanıp uygulanmadığı sorgulandığında ve operasyonların uygulanış biçimi, ameliyat süresi, komplikasyonları ve sonuçları hakkındaki bilgi düzeyleri irdelendiğinde iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı olmayan sonuçlar saptandı (P>0.05).

    Ancak, ameliyat yerine kontakt lens kullanmayı düşünen olgular, Sǒlarından 28 (%51.9), SÇO’lardan ise 25 (%30.5) kişiden oluşmaktaydı. Bu fark istatistiksel olarak anlamlıydı (P= 0.019, P<0.05). Bu bölüm sonuçları Tablo 3’de özetlenmektedir.


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 3: Olguların refraktif cerrahi yöntemleri hakkında bilgi düzeyleri.

    Son bölümde RC yöntemleri ile ameliyat olmayı düşünenlerde operasyon amaçları (Tablo 4), ameliyat olmayı düşünmeyenlerde ise sebepleri (Tablo 5) sorgulandığında iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı.


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 4: Olguların ameliyat olma nedenleri.


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 5: Olguların ameliyat olmayı düşünmeme sebepleri.

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Tartışma
    Gerek gözlüğün, gerekse kontakt lenslerin estetik, psikolojik ve ekonomik sorunları ve özellikle bazı meslekler için yetersizlik ve engel oluşturması nedeniyle 1940’lı yıllardan beri insan gözünde yapılan bazı cerrahi işlemlerle refraktif sorunlar ortadan kaldırılmaya çalışılmıştır5. 1964’te Jose Barraquer tarafından yayınlanan miyopinin lameller keratomileusis yöntemi ile düzeltilmesinden sonra 1970’lerden itibaren korneaya insizyonel cerrahi uygulayarak miyopinin tedavisini hedefleyen radyal keratotomi uygulanmaya başlanmıştır. Bu yöntem 1983’ten itibaren yerini gelişim gösteren ve son 10 senedir refraktif cerrahi düzeltmelerinde adından en çok bahsettiren excimer laser kornea cerrahisine bırakmıştır6.

    Son yıllarda hastalar tüm estetik ve görsel cerrahi yaklaşımlardaki gelişmeleri takip etmekte ve kendilerine uygun çözümü aramaktadırlar. Gözlükler ve kontakt lensler refraktif cerrahi işlemlere birer alternatiftir. Refraktif cerrahinin kalıcı olma özelliği nedeniyle, cerrahi ile ilgili en önemli konulardan biri yeterli ve doğru hasta bilgilendirilmesidir7,8. Bu bilgilenmeler toplumumuzda daha çok gazete sayfaları ve görsel basından olmaktadır. Basında sık olarak bahsedilmesi ve RC’nin yüksek hassasiyetinin devamlı reklamı neticesinde, potansiyel RC adayları yüksek beklentilere girmektedirler. Bu da toplumun cerrahinin ciddiyeti, cerrahi işlemin niteliği konusunda yanlış ve eksik bilgilenmesine neden olmaktadır. Nitekim anketimize katılan bireylerin %90’dan fazlası RC yöntemleri duymalarına rağmen, bu yöntemlerin kendi kırma kusurlarını düzeltip düzeltmediği konusunda bilgi sahibi olanlar Sǒı grubunda %61.1 SÇO grupta ise %51.2 ile düşük bir oranı oluşturmaktaydı. Ayrıca bu yöntemlerin uygulanış biçimi, ameliyat süresi, komplikasyonları ve sonuçları hakkında her iki grupta da olguların sadece %30’u bilgi sahibi olup iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmadı. Bu sonuç sağlık çalışanlarının ayrıntılı ve aydınlatıcı bilgiye yeterince sahip olmadıklarını, sağlık çalışanı olmayanların ise sadece basından öğrendikleri ile yetinip RC ile ilgilenen personelden yeterli bilgi almadıklarını düşündürmektedir.

    Daha önce yapılan bir anket çalışmasında, hastaların refraktif cerrahiye yönelme nedenlerinin başında; genel kanının aksine kozmetik nedenler değil, gözlüklerden kurtulma isteği gelmiştir9. Bizim çalışmamızda da her iki grupta ameliyat olmayı düşünme nedenlerinin başında gözlükten kurtulma yer alıp iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Bu sonuç Akyol ve arkadaşlarının RK’ya aday populasyonda yaptıkları çalışmanın sonuçlarıyla da benzerlik göstermektedir10. Olgularımıza ameliyat olma düşüncesi yerine kontakt lens kullanma gibi alternatif bir uygulama sorulduğunda SÇ grubunda istatistiksel olarak anlamlı bir yükseklik saptadık. Bu farklılığın nedeni sağlık çalışanlarının RC uygulamaları hakkında çekincelerinin olması ve yeterli bilgilendirmenin yapılmamasına bağlı olabilir. Yine adayların her iki gurupta da göz hekiminden ziyade basından bilgi edinmelerinin bu sonuca katkısı olduğunu düşünmekteyiz.

    Olguların ameliyat olmayı düşünmeme sebeplerinin başında, her iki grupta da RC’nin sonuçlarını bilmeme nedeni yer almaktaydı. Bu da RC’ye aday hastalarda, aydınlatıcı ve doğru bilgilerin ve her bir cerrahi yöntemin sonuçlarının bu konuda yetişmiş sağlık personeli tarafından verilmesiyle hastaların çekincelerinin azalacağını ve daha çok hastanın RC’yi düşüneceğini göstermektedir.

    Sonuç olarak RC’ye aday populasyonun göz hekimleri tarafından daha çok bilgilendirilmesi ve işlem hakkında yapılan bilgilendirici yayınların daha yüksek kalitede ve açıklayıcı olmasına ve RC konusunda tecrübeli kişiler tarafından yapılmasına dikkat edilmelidir. Sınırlı sayıda ve belli bir bölgede yapılan bu çalışma sonuçlarının genellenebilmesi için daha geniş kapsamlı çalışmalar yapılması uygun olacaktır.

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Kaynaklar

    1) Akata F. Refraktif cerrahide seçenekler. In: Can I, Mutluay AH, Atilla H, eds. TOD Ankara Şubesi Akademik Eğitim Programı 24. Ulusal Oftalmoloji Kursu, Refraktif Cerrahi. Ankara: Şahin Matbaası 2004:1-4.

    2) Filatov V, Vidaurri-Leal JS, Talamo JH. Selected complications of radial keratotomy, photorefractive keratectomy, and laser in situ keratomileusis. Int Ophthalmol Clin 1997; 37: 123-148.

    3) Linebarger EJ, Hardten DR, Lindstrom RL. Laser assisted in situ keratomileusis for correction of secondary hyperopia after radial keratotomy. Int Ophthalmol Clin 2000; 40: 125-132.

    4) Bas AM, Onnis R. Excimer laser in situ keratomileusis for miyopia. J Refract Surg 1995;11: 229-233.

    5) Özçetin H: Refraktif Cerrahi. T Klin Oftalmoloji 2002; 11: 1-4.

    6) Taşındı E. Excimer Laser-LASIK Cerrahisi. T Klin Oftalmoloji 2002; 11:25-29.

    7) Emir M, Ergin A. Orta ve yüksek dereceli myopik hastalarda Laser in situ Keratomileusis (LASIK). Türk Oftalmoloji Gazetesi 1999; 29: 464-469.

    8) Han HS, Song JS, Kim HM. Long-term results of laser in situ keratomileusis for high myopia. Korean J Ophthalmol. 2000; 14: 1-6.

    9) Sarı A, Özdek Ş, Bilgihan K, Akata F, Hasanreisoğlu B. Laser in situ Keratomileusis: Başarılı ve tatminkar bir yöntem mi? MN Oftalmoloji 2002; 3: 255-258.

    10) Akyol N, Kükner Ş, Özden S, Oğuzhanoğlu N, Özkaya Ü, Çelebi S. Radial keratotomiye aday populasyonda bilgi ve beklenti düzeyi üzerine bir çalışma. Türk Oftalmoloji Gazetesi 1994; 24: 427-430.

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • [ Başa Dön ] [ Özet ] [ PDF ] [ Benzer Makaleler ] [ Yazara E-Posta ] [ Editöre E-Posta ]
    [ Ana Sayfa | Editörler | Danışma Kurulu | Dergi Hakkında | İçindekiler | Arşiv | Yayın Arama | Yazarlara Bilgi | E-Posta ]