Perkütan vertebroplasti (PV), çökme kırıklarının tedavisinde yaygın olarak kullanılan son derece etkin bir yöntemdir ¹. İşlem esnasında polimetilmetakrilat (PMM) sızması sıklıkla yaşanmakta, fakat bu genellikle bir klinik bulguya yol açmadığı için önemsenmemektedir ². Bu çalışmada, vertebroplasti sonrası kök basısı ve kuvvet kaybı gelişen ve bu nedenle ameliyat edilmek zorunda kalınan bir olgu sunulmuştur.

Yetmiş bir yaşında erkek hasta kliniğimize sol kalçadan başlayıp, ayak topuğuna kadar yayılan siyatalji tipinde ağrı ve sol ayakta kuvvetsizlik nedeniyle başvurdu. Yapılan nörolojik muayenesinde solda düşük ayak tespit edildi. Hastanın özgeçmişinden, 3 ay önce L4 çökme kırığı nedeniyle vertebroplasti yapıldığı öğrenildi. Hasta, ağrılarının işlemden hemen sonra başladığını, fakat ayağındaki kuvvet kaybını 2 gün önce fark ettiğini belirtti. İşlemden sonra başlayan ağrıları için ise sadece ağrı kesici ve kas gevşetici önerildiği öğrenildi.

Hastanın yapılan bilgisayarlı tomografi tetkikinde, işlem esnasında PMM sızıntısı olduğu ve bu nedenle sol L5 kök basısı geliştiği görüldü (Şekil 1). Hasta bu nedenle operasyona alındı. Sol L5 hemilaminektomi ve 1/3 medyal fasetektomi yapıldı. Sert beyaz materyal, ön epidural boşluktan çıkartıldı. Hastanın ameliyattan sonraki 2. gündeki nörolojik muayenesinde sol anterior tibialis ve ekstansör hallucis longus kaslarının gücü 3/5’ti. Hasta, fizik tedavi programı başlanarak taburcu edildi.

Şekil 1a: Hastanın L4–5 mesafesinden geçen bilgisayarlı tomografi kesiti
Şekil 1b. Hastanın L4–5 mesafesinden geçen bilgisayarlı tomografi kesiti ve sagital planda yapılmış rekonstrüksiyonu

PV nispeten yeni bir teknik olup, ilk kez 1987 yılında Fransa’dan bildirilmiştir ³. Gelişen teknoloji ve artan tecrübeyle birlikte kullanımı yaygınlaşmıştır. Günümüzde, osteoporoza veya gerek primer gerek metastatik tümörlere ikincil gelişen çökme kırıklarının tedavisinde yaygın olarak kullanılmaktadır ^1,4. Hedef, çökme kırığına bağlı ağrının giderilmesi ve stabilizasyonun sağlanmasıdır ⁵.

İşlem, hasta yüzüstü pozisyonda konumlandıktan sonra, lokal anestezi ile skopi altında yapılır. Çökmüş olan vertebranın gövdesine transpediküler yolla girilir. İşlem tek taraflı da, iki taraflı da yapılabilir. Gövdeye girildikten sonra, vertebra yüksekliğini düzeltmek için, öncelikle bir balon şişirilirse, işlem kifoplasti olarak adlandırılır. Kanülün pozisyonu skopi ile hem ön-arka hem de yan projeksiyonda değerlendirilir. Pozisyondan emin olunduktan sonra PMM enjekte edilir ⁶.

Sonuçlar oldukça yüz güldürücüdür. McGraw ve arkadaşları ⁷ yayınladıkları osteoporotik 100 hastalık seride, hastaların %97’sinin ağrılarının, ilk 24 saatte belirgin olarak azaldığını belirtmiş ve bu iyilik halinin, ortalama 21 ay süren takip süresince devam ettiğini bildirmişlerdir. Perez-Higueraz ve arkadaşlarının ⁸ çalışmasında ise, işlem öncesi ağrı skoru 10 üzerinden ortalama 9,1 iken, işlemden 72 saat sonra ortalama 2,1 olarak hesaplanmış, işlemden 5 yıl sonra ise 2,2 olarak bildirilmiştir. Fourney ve arkadaşları ⁹, tümöre ikincil kompresyon kırığı nedeniyle vertebroplasti yaptıkları 56 hastanın ağrısının %84 oranında tamamen geçtiği veya belirgin olarak azaldığını bildirmiş, bu iyilik durumunun da ortalama 4,5 ay devam ettiğini belirtmişlerdir.

En çok korkulan komplikasyon, PMM’ın paraspinöz venler yoluyla sistemik embolizasyona yol açmasıdır ki, bu son derece nadirdir ¹⁰. Diğer bir komplikasyon ise işlem esnasında pedikülün kırılmasıdır. Nadiren, korpektomiye kadar giden osteomiyelit olguları da bildirilmiştir ¹¹. Fakat en sık görülen komplikasyon, PMM’ın spinal kanal veya nöral foramene sızmasıdır. Mckiernan ve arkadaşlarının ² serisinde bu oran %15’tir. Ama olguların büyük çoğunluğunda, bu durum herhangi bir klinik bulguya yol açmadığı için önemsenmemektedir. Bu çalışmada, L4 vertebroplasti sonrası sol L5 kök basısı gelişen bir hasta sunulmuştur. Hasta üç aya yakın bir süre radiküler tipte ağrıdan yakınmış ve konservatif tedavi ile takip edilmiştir. Sonuç olarak hastada düşük ayak gelişmiş ve operasyona rağmen kısmen düzelmiştir.

Perkütan vertebroplasti çökme kırıklarının tedavisinde son derece etkili bir yöntemdir. Öte yandan, PMM sızıntısı sık olarak görülmekte olup, nadiren klinik bulguya yol açtığı için yeterince önemsenmemektedir. Bu olgu da göstermektedir ki, vertebroplasti sonrası gelişen radiküler ağrılarda mutlaka uygun görüntüleme tetkikleri yapılmalı ve gerekli durumlarda, hasta ameliyat edilmelidir.