Yağ dokusunun düzgün sınırlı, benign tümörü olan lipoma, en sık karşılaşılan mezenkimal orijinli tümördür. Birçok farklı yerleşim bölgesi rapor edilmiş olsa da baş boyun bölgesinde daha az görülürler. Oral ve orofarengeal bölge ile üst aerodigastif trakt tutulumu çok nadir görülen bölgelerdir¹. Benign lipomatöz tümörlerin %80 kadarını basit lipomalar oluşturmaktadır². Matür yağ dokusundan oluşan basit lipomlar genelde asemptomatikler, yavaş büyürler ve eksize edilmedikleri takdirde nadiren çok büyük boyutlara ulaşabilmektedirler³. Çalışmamızda oldukça nadir görülen daha önce literatürde rastlayamadığımız tonsil ön plikasından kaynaklanan lipom olgusu literatür verileri eşliğinde sunuldu.

On yedi yaşında bayan hasta ağız içerisinde kitle nedeniyle kliniğimize başvurdu. Fizik muayenede sol tonsil ön plikasında yaklaşık 1.5-2 cm boyutunda düzgün yüzeyli, oval, ağrısız, sarı renkte kitle izlendi. Bu kitlenin yaklaşık 4 yıldır var olduğunu belirten hastaya lokal anestezi uygulanarak tonsil ön plikasından kitle, disseke edilerek eksize edildi. Histopatolojik inceleme materyal 1,5x2,5x2 cm ölçülerinde, solid özellikte olup kesit yüzeyinde, 1,5 cm çapında çevreden sınırları net olarak ayrılabilen lobüle, sarı renkli lezyon görüldü. Histopatolojik incelemede tonsile ait yapıların yanısıra çevreden düzgün fibröz bir kapsülle ayrılmış matür yağ hücrelerinden oluştuğu ve fibröz septalarla gruplara ayrıldığı dikkati çekti (Resim 1, 2). Bu histolojik bulgularla lipom tanısı kondu. İlk 3 ay her ay için daha sonraki aylarda 3'er ay aralıklarla 16 ay takip edilen hastada nüks izlenmedi.

Resim 1: (H&E x 40) Lipomun mikroskopik görünümünde ince fibröz kapsüle sahip matür yağ hücreleri izlenmekte

Resim 2: (H&E x 100) Histopatolojik incelemede tonsile ait yapıların yanısıra çevreden düzgün fibröz bir kapsülle ayrılmış matür yağ hücreleri izlenmekte

Lipomlar yavaş büyüyen, benign tümörler olup matür adipoz hücrelerden oluşurlar. Çoğunlukla subkutanöz yerleşim gösterirler³. Orofarenks ve larenkste lipom bildirilmiş vakalar olsa da oral kavite ve sindirim kanalında çok nadir görülürler^2,4-11. Bununla birlikte tonsil benign tümörleri tüm tonsil tümörleri içerisinde yaklaşık %25 oranında görülürken malign tümörleri ise %75 oranında görülür⁸. Tonsil benign tümörleri arasında skuamöz papillom ve lenfanjiyomlar en sık görülürken, lipom ise oldukça nadir görülür[,‐].

Lipomların patogenezi tam olarak bilinmemekle beraber birkaç hipotez öne sürülmüştür. Hipertrofi teorisi, lokal olarak adipöz dokunun büyümesi esasına dayanmaktadır. Metaplazi teorisine göre mezenkimal hücreler in-situ olarak lipoblastlara farklılaşmaktadırlar. Konjenital teoriye göre ise hormonal baskı altında embriyonik multipotansiyel hücreler yağ hücrelerine dönüşmektedirler. Tonsil lipomunun da etyolojisi tam bilinmemekle beraber kronik irritasyon ve travma da etyolojide suçlanan diğer predispozan faktörlerdir¹². Lipomaların hayatın bazı dönemlerinde aktivitenin azalması ve sedanter yaşama bağlı olarak yağ dokusunun birikmesi ile birlikte görülme insidansları artar. Genel olarak obez bireylerde daha sık görülürler ve hızlı kilo alma periyodlarında büyüklükleri artar. Bu durum lipomalardaki yağ dokusunun genel metabolizma için kullanışlı olmadığını desteklemektedir².

Tonsil veya tonsil plikalarında histolojik incelemelerde adipoz hücreleri normalde izlenmez. Begin and Frenkiel, tonsiller lipomun diğer germ hücre elemanlarını içermemesi nedeniyle hamartomatöz malformasyondan ziyade neoplastik benign büyüme gösteren bir tümör olarak kabul etmektedir⁴. Histopatolojik olarak ince fibröz kapsüle sahip, lobüle, matür yağ dokusundan oluşmuştur. İçerdiği mezenkimal elemanların tip ve miktarına bağlı olarak gelişen değişik tipleri mevcuttur. Bazen lezyon içinde fibröz doku artımı görülür ve bu tip fibrolipoma olarak adlandırılır⁸. Vasküler yapılardan zenginse anjiolipoma olarak isimlendirilir ve bu form baş boyun bölgesinde oldukça nadirdir¹¹. Miksoid lipoma tipinde lezyon içinde miksoid değişiklikler izlenir. İğsi hücrelerden oluşan tipine spindle hücreli lipoma, hiperkromatik, pleomorfik ve dev hücreler içeren tipine ise pleomorfik lipoma adı verilir¹³. Lipoblastoma, bebek ve çocuklarda görülen, embriyonel lipoblastlardan kaynaklanan formdur. İmmatür veya diğer bir deyişle kahverengi yağ dokusundan kaynaklanan tipine hibernoma adı verilir^6,10,14. Bizim olgumuz basit lipoma olarak rapor edildi.

Literatürde tonsiller lipomların çoğu palatin tonsile ince bir pedikülle bağlanmış polipoid bir tümör şeklindedir. Peritonsiller aralıktan ve arka tonsiller plikadan kaynaklanan lipom olguları^5,15,16 bildirilmiş olsa da bizim olgumuz tonsil ön plika kaynaklı ilk basit lipom olgusudur.

Lipomların tedavisi cerrahi eksizyondur. Lipomlar kapsüllü yapılarından dolayı özellikle yüzeyel yerleşim gösterdikleri vakalarda kolaylıkla eksize edilebilirler. Bu tür olgularda rekürrens oranı %5'in altındadır^1,2,17. Larenks, farenks ve derin boyun yerleşimli olgularda ise lezyonun bütün olarak çıkarılması zorluk gösterebilir ve bu olgularda rekürrens oranı artar. Derin yerleşimli olan veya çevre dokulara infiltrasyon gösteren olgularda rekürrens oranı artmakta ve % 62,5'lara kadar çıkabilmektedir^1,2,12. Olgumuzda lipomun yüzeyel yerleşim göstermesi ve sağlam dokuyla birlikte total eksizyonu yapıldığından 16 aylık takiplerimizde nüks izlenmedi.

Sonuç olarak, bu tümörler nadir görülürler, fakat baş ve boyun bölgesi tümörlerinin ayırıcı tanısında göz önünde bulundurulmalıdır.