Yenidoğan bebeğin derisi yetişkine göre ince, daha az kıllı olup hücreler arasındaki bağlantı zayıf ve ter ve yağ bezlerinin sekresyonu da azdır. Mikroorganizmalara ve eksternal irritanlara duyarlılık artmış ve kontakt alerjenlere karşı reaksiyon azalmıştır¹. Yenidoğan döneminde (doğumdan sonraki ilk 4 haftalık süre) anlamları tam olarak bilinmeyen çok sayıda cilt bulguları izlenmektedir². Doğum lekelerinin sıklığının ırk ve bölgelere göre değiştiği bilinmektedir³. Çalışmamızda Elazığ’da doğan bebeklerin cilt bulguları araştırıldı.

Çalışmamızda, Ocak-Nisan 2007 tarihlerinde Özel Çağrı Tıp Merkezi ve Sarahatun Kadın Doğum Hastanesi’nde doğmuş 150 bebek, doğumdan sonraki ilk 72 saat içinde cilt bulguları yönünden değerlendirildi. Tüm bebekler term ve gestasyonel yaşına göre normal doğum ağırlıklı bebeklerdi. Bebeklerde tespit edilen vasküler lezyonlar, mongol lekesi, deskuamasyon, miliaria, lumbosakral kıllanma, kutis marmorata gibi cilt bulguları kaydedildi.

Çalışmaya alınan bebeklerin 81’i (%54) erkek, 69’u (%46) kızdı. Bebeklerde tespit edilen cilt bulgularının kız ve erkeklerdeki dağılımı Tablo 1’de görülmektedir.

Tablo 1: Vakalarımızda deri bulgularının sıklığı ve cinsiyete göre dağılımı*

En sık rastlanan bulgu olan Salmon lekesi çoğunlukla göz kapaklarında (%54), daha nadiren ensede (%37) ve glabellada (%9) yerleşik ve %65 oranında bilateraldi. Mongol lekelerinin %95’i sakrokoksik bölgede yerleşmiş olup sadece 3 vakada farklı yerleşim göstermişti (Biri bacak, 2’si torakal).

Hiperlanuginoza %50 oranında sakrokoksigeal bölgede, %20 bacaklarda, %20 diffüz ve %10 bilateral omuzda bulunmaktaydı. Birer olguda konjenital epidermolisis bülloza (Şekil 1) ve konjenital rubellaya ait döküntü (Şekil 2) tespit edildi. Aynı vakada birden fazla lezyonun bulunduğu gözlendi.

Şekil 1: Konjenital epidermolizis bulloza: Sağ dirsek, gövde yan yüz ve sol diz üzerinde erode alanlar gözlenmektedir.

Şekil 2: Konjenital Rubella: Yüzde ve gövdede yer yer deskuamasyon ve yaygın makülopapüler döküntü gözlenmektedir.

Yenidoğan döneminde, ırk ve bölgelere göre değişen farklı cilt lezyonlarına rastlanmaktadır (3-5). Salmon lekeleri yeni-doğanda %20 oranında gözlenen vasküler malformasyonlardır^2,6. Pembe, soluk, yama şeklindedir. Alında bulunduğunda ‘melek öpücüğü’, ensede bulunduğunda ‘leylek ısırığı’ olarak bilinir. Genelde iki yıl içinde kaybolur. Ense lezyonları daha kalıcı olur^7,8. Kalıcı olan durumlarda lazer tedavisi yapılabilir². Literatürde salmon lekesi sıklığı Finli yenidoğanda %1, 7 (9), Hintli bebeklerde %28, 4 (5), Çinli bebeklerde %22, 6 (10), İsrailli bebeklerde %18, 8 (3), Arap bebeklerde % 19, 9 (3) olarak tespit edilmiş olup bu oran ülkemizde %22 ve %1, 7 oranlarında bildirilmiştir^6,11. Çalışmamızda salmon lekesinin görülme sıklığı (%41, 3) hem Sezer ve Ergin’in bildirdiği sonuçlardan, hem de yurtdışından bildirilen rakamlardan yüksekti.

Mongol lekesi; otozomal dominant geçişli, özellikle lumbosakral ve gluteal bölgede yerleşen koyu mavi-gri renkli, 1-2 cm‘den geniş maküllerdir^2,6. Melanositler hem epidermis, hem de dermise yerleşmiştir. Dermiste yerleşen melanositler mavi-gri renk dönüşümüne sebep olur². Spontan iyileşmesi birkaç yıl alır⁷. Ancak %3-4 oranında kalıcı olabilir². Sıklılığı %3-95, 5 arasında değişmektedir¹². Mongol lekesi’ne Asyalı bebeklerde %74-84 (12), siyah ırkta %60, 3-95, 5 (12-14), beyaz ırkta %3-17 (12, 15), Yahudi’lerde %6, 65 (3), Arap’larda %11, 8 (3), Hindistan’da %62, 2 (5), Çin’de %86, 6 (10), ülkemizde ise %29, 7-71 (6, 11) oranlarında rastlandığı bildirilmektedir. Çalışmamızda mongol lekesi sıklığı %40, en sık yerleşim yeri ise sakrokoksik bölge idi ve diğer literatür sonuçları ile benzerlik göstermekte idi. Bu oranlardan mongol lekesinin deri rengi ile bağlantılı olmadığı, bölgesel farklılıklara bağlı olabileceği sonucuna varılabilir.

Hayatın 2-3. günlerinde ortaya çıkan, 5-7. günlerinde kaybolan toksik eritem kendini sınırlayan deri döküntüsü olup nedeni tam olarak bilinmemektedir⁶. Ancak termal veya mekanik uyaranlara neonatal derinin geçici bir reaksiyonu olduğu düşünülmektedir¹⁶. Irk, cinsiyet, mevsim ya da coğrafik lokalizasyonla ilişkisi olmadığı⁴, gestasyonel yaş ile sıklığının arttığı, term yenidoğanda %50 oranında gözlenirken, düşük doğum ağırlıklı bebeklerde daha az gözlendiği bildirilmiştir⁶.

Sezer ve ark. bir günlük bebeklerin %24, 5’inde, 2 günlük bebeklerin %43’ünde, 3 günlük bebekte ise %45, 5’inde toksik eritem tespit etmişlerdir¹¹. Vakaların %8, 6’sı preterm bebeklerden oluşan Hindistan’da yapılan bir araştırmada sıklık %20, 6 olarak bulunmuştur⁵. Çalışmamızda toksik eritem sıklığı %20 olarak tespit edilmiş olup literatür sonuçları ile paralellik göstermekte idi.

Bebeklerin %75‘in de gözlenen yüzeyel pullanma tablosu olan deskuamasyon postterm bebeklerde daha fazla gözlenmektedir². Deskuamasyon 24-36. saatte başlar ve 3 haftaya kadar devam edebilir⁶. Doğuşta olan deskuamasyon intrauterin anoksi ve iktiyozu düşündürmelidir¹. Ergin ve ark. çalışmalarında %2, 7 oranında el ve ayakta soyulmalarla karakterize birinci dereceden dismaturasyon bulguları tespit etmişlerdir⁶. Çalışmamızdaki dismaturasyon bulguları %12 oranıyla Ergin ve ark. bildirdiği sonuçlardan belirgin olarak yüksekti.

Miliaria ter bezlerinin keratin tıkaçlar tarafından tıkanması sonucu terin tıkanıklığın altında toplanması ile oluşur. Tedavide esas olan sıcak ve rutubetten kaçınmaktır⁶. Sezer ve ark. %20, 5¹¹, Ergin ve ark. %0, 3 oranında miliariaya rastlamışlardır⁶. Çalışmamızda miliaria oranı %8 olarak tespit edildi. Bu sonuç çalışmanın yapıldığı mevsimle ilgili olabilir.

Yenidoğan derisi lanugo adı verilen medullasız ince kıllarla kaplıdır. Pretermlerde daha fazla olan bu kıllar ilk birkaç ay içinde vellus kıllarla yer değiştirir². Çalışmamızda %6, 6 oranında vellus kılları tespit edilmiş olup vakaların tamamı term bebeklerdi.

Deride mermerlerdeki damarlara benzeyen mavimsi ağ şeklinde lekelere kutis marmoratus adı verilmektedir. Bu durum hipotermiye karşı artmış vazomotor yanıttan ve otonom sinir sisteminin yeterince olgunlaşmamasından kaynaklanmaktadır². Sıcak ortamda renk normale döner. Preterm bebeklerde daha fazla gözlenir². Çalışmamızda %4, 6‘sında kutis marmoratus izlenmiştir.

Maternal hormonların etkisi ile kız bebeklerde labialarda, erkek çocuklarda ise skrotumda ödem gözlenebilir. Klitoris normalden büyük ve dolgun olduğundan interseks şüphesi uyandırabilir. Vajinanın yassı epiteli hiperplastik olup doğumdan birkaç gün sonra deskuame olarak koyu renkte bir akıntıya yol açarlar². Çalışmamızda %1, 3 oranında iki kız olguda minyatür puberte bulguları tespit edildi. Vakalarımızın %1, 3’ünde yanaklarda bilateral telenjiektazi, %1, 3’ünde anonişia, %0, 6’sında nevüs spilus, %0, 6’sında konjenital melanositik nevus, %0, 6’sında konjenital epidermolisis bülloza ve %0, 6’sında konjenital rubella’ya ait döküntü tespit edilmiş olup bu vakalar literatürde tek olgu sunumları şeklinde yer almakta ve görülme oranları bildirilmemektedirler.

Sonuç olarak; çalışmamızda yenidoğanlarda salmon lekesi ve dismaturasyon bulguları literaratür sonuçlarından yüksek; mongol lekesi ve toksik eritem literaratür sonuçlarına paralel; Miliaria ise literatür sonuçlarından bağımsız olarak tespit edildi. Cilt bulgularındaki bu değişiklikler postnatal yaşlardaki farklılıklardan, coğrafik ve mevsimsel değişikliklerden kaynaklanmış olabilirler.