Neoplaziler, nadiren vaskülitlerle birliktelik gösterebilirler. Bununla birlikte vaskülitler, paraneoplastik olarak myeloproliferatif ve lenfoproliferatif malignitelere, solid tümörlere göre daha sık eşlik ederler¹. Bu oran, hematolojik maligniteler lehine 9/1' dir². Lökositoklastik Vaskülit, mikrovaskülitler, Henoch-Schönlein Purpurası, Temporal Arterit, Poliarteritis Nodoza ve Churg Strauss sendromu gibi birçok vaskülit alt tipi malignitelerle birlikte görülebilir. Vaskülit alt tipleri içerisinde paraneoplastik olarak en sık görüleni, Lökositoklastik vaskülittir^3,4. Nadir görülen paraneoplastik lökositoklastik vaskülit ve purpuranın malignitelerin progresyonunu gösteren ilk belirti olabileceğini vurgulamak açısından olgu sunulmuştur.

Yetmiş üç yaşında erkek olgu, 3 gündür süren ayak bileklerinde şişlik, döküntü ve testiste ağrı şikâyetleriyle başvurdu. Konjestif kalp yetmezliği, kronik obstrüktif akciğer hastalığı tanıları olan ve izosorbid mononitrat 10 mg tablet 1x1, karvedilol 6.25 mg tablet 2x1, salbutamol-ipratropium inhaler 6x1, budesonid inhaler 2x1 tedavilerini kullanan olguya 1 yıl önce öksürük, ara ara olan nefes darlığı şikâyetleriyle başvurduğu dış merkezde yapılan toraks BT de sol akciğer alt lob superior segmentte 43x45 mm boyutta kitle tespit edilmiş (Resim 1). Yapılan transtorasik iğne aspirasyonu materyalinin patolojik incelemesinde küçük hücreli dışı akciğer karsinomu tanısı konulmuş. En son kürü 10 ay önce olmak üzere 2 kür 320 mg paklitaksel, 120 mg sisplatin tedavisi almış olan olgu, önerilen kemoterapinin devamını kabul etmemiş.

Resim 1: Sol akciğer alt lob süperior segmentteki kitlenin tomografik görüntüsü

Üç gündür solda daha belirgin olmak üzere ayaklarda ve ayak bileklerinde şişlik, skrotum sağ tarafta şişlik ve ağrı şikayetleri olan olgunun 2 gündür ayaklar, ayak bilekleri ve tibial bölgelerinin lateral yüzlerinde purpurik kaşıntısız, ağrısız döküntüler oluşmaya başlamış (Resim 2). Geçirilmiş üst solunum yolu enfeksiyonu belirtileri veya karın ağrısı olmayan olgunun ateş, üşüme, titreme, el küçük eklemlerde hassasiyet, gözlerde batma, yanma şikayetleri de olmamış.

Resim 2: Tibia ve ayak bileği laterallerindeki purpurik, kaşıntılı, hiperemik lezyonlar

Fizik muayenesinde; akciğerlerde yaygın olarak solunum sesleri azalmıştı, batın kaşektik görünümdeydi. Sağ testiste şişlik ve hassasiyet, bilateral tibial bölge, ayak bileği ve ayak lateral yüzlerde purpurik, ağrısız döküntüler tespit edildi.

Laboratuvar analizlerinde anemi (Hb:10gr/dl), üre (71mg/dl), kreatinin (1,6 mg/dl) yüksekliği; idrar analizinde pyüri, hematüri, proteinüri (+++) tespit edildi. Eritrosit sedimantasyon hızı 125 mm/sa olan olgunun C reaktif protein değeri 7,35 mg /dl olarak ölçüldü. Anti nükleer antikor (ANA) testi: granüler tipte (+++), Anti-Ro: >200 olarak geldi. Anti nötrofilik sitoplazmik antikorları (ANCA), Anti-La, Brusella, HbsAg tetkikleri negatif olarak saptandı. Skrotal USG' de epididimo-orşit bulguları olan olguya sefazolin 2x1 gr tedavisi başlandı. Alt ekstremitelerdeki döküntüleri, kollarda da oluşmaya başlayan olgunun tibial bölgedeki lezyonundan yapılan tam kat cilt biyopsisinin histopatolojik incelemesinde, kapiller endotelyal proliferasyon, damar duvarlarında nötrofilik infiltrasyon ve lökositoklastik vaskülit için patognomonik olan “dust” cisimciklerinin saptanması üzerine olguya lökositoklastik vaskülit tanısı konuldu (Resim 3).

Resim 3: Alınan cilt biyopsisinin histopatolojik incelemesinde kapiller endotelyal proliferasyon (kırmızı ok), damar duvarlarında nötrofilik infiltrasyon (mavi ok) ve lökositoklastik vaskülit için patognomonik olan “dust” cisimcikleri (yeşil ok) (hemotoksilen eozin x200).

Malignite kontrolü için yapılan PET/BT' de progresyon saptanması üzerine olguya karboplatin + dosetaksel tedavisi verildi. Vaskülite yönelik 0,5 mg/kg/gün metil prednisolon tedavisi başlanan olgunun döküntüleri ve sağ testisteki şişliği geriledi (Resim 4). İzleminde atrial fibrilasyon gelişen ve nötropeni görülen olgu, vaskülit tespitinden 1 ay sonra öldü.

Resim 4: Steroid tedavisi sonrası lezyonlardaki hipereminin azalması

Lökositoklastik vaskülit; çoğunlukla deriyi tutan, küçük damarların duvarlarında polimorfonükleer lökosit infiltrasyonu, lökositoklast varlığı, fibrinoid nekroz ve eritrositlerin ekstravazasyonu ile karakterize inflamatuar bir hastalıktır⁵. Malignitelere vaskülitin eşlik etmesiyle ilgili; kan damarı antijenleri ile benzerlik gösteren neoantijen oluşumu, anormal antikor oluşumu, immün kompleks klerensinde bozulma, IgM' den IgA' ya dönüşümü artıracak şekilde lenfosit regülasyonunda bozulma gibi birçok hipotez öne sürülmektedir ancak kesin bir neden gösterilememiştir¹.

Lökositoklastik vaskülitler, idyopatik olarak görüldüğü gibi enfeksiyonlar, alerjik hastalıklar, otoimmün sendromlar veya malign neoplazilere sekonder olarak da görülebilirler³. Solans ve ark.⁶ tarafından 2008 yılında yapılan çalışmada 43 malignite ile ilişkili lökositoklastik vaskütin taranması sonucunda 7 olguda akciğer kanseri tespit edilmiştir. Akciğer kanseri ile ilişkili olarak akantozis nigrikans, akrokeratozis paraneoplastika, dermatomiyozit, florid kütanöz papillomatöz, hipertrofik pulmoner osteoartropati gibi cilt tutulumu olan birçok paraneoplastik sendrom bildirilmiştir^5,7. Lökositoklastik vaskülitler, primer maligniteden önce, malignite ile aynı anda veya malignite tanısından aylar sonra tespit edilebilirler⁸.

Vaskülitlerde döküntüler; ürtiker, vezikül, purpura, bül, livedo retikülaris, ülser gibi pek çok şekilde görülebilir. Lökositoklastik vaskülitte döküntü tipik olarak, erken dönemde eritematöz maküller ve ürtikeryal papüller olarak başlar, bazen palpabl purpuraya dönüşebilir. Döküntü, genellikle simetriktir ve diffüz olarak görülebilse de en çok alt ekstremiteler tutulur. Cilt tutulumu dışında en sık görülen bulgu artrit olmakla birlikte renal, pulmoner, gastrointestinal semptom ve bulgular da görülebilir⁹. Lökositoklastik vaskülitlerin tedavisi, hem vaskülitin hem de eşlik ettiği malignitenin tedavisini içerir. Kortikosteroidler ve siklofosfamid, dapson, plazmaferez, intravenöz immünglobülin (IVIG) gibi immünite baskılayıcı tedaviler paraneoplastik vaskülit tedavisi için kullanılabilir¹⁰.

Sunduğumuz olguda primer küçük hücreli olmayan akciğer kanseri tanısından 1 yıl sonra gelişen kütanöz lökositoklastik vaskülit mevcuttu. Solid tümörlere eşlik eden 15 vaskülit olgusunun incelendiği bir çalışmada⁶ olguların %53 ünde ANA pozitifliği tespit edilmesi nedeniyle olgumuzda saptanan ANA pozitifliği, solid malignite varlığı ile ilişkilendirildi. Ağız, göz kuruluğu, kronik artrit olmaması ve Anti-Ro (SSA52) antikorunun malignitelere eşlik edebilmesi¹¹ nedeniyle saptanan Anti-Ro pozitifliğinin, altta yatan akciğer kanserine bağlı olduğu düşünüldü. Olgunun biyopsi materyalinde damar duvarında immün depozit varlığının incelenmemiş olması lökositoklastik vaskülit ayırıcı tanısına giren Henoch Schönlein Purpurası (HSP) ekartasyonu veya tanısını olanaksız kılmıştır. American Collage of Rheumatology (ACR) 1990 yılı kriterlerine göre abdominal kramp, damar duvarında granülosit infiltrasyonu, <20 yaş, palpabl purpura bulgularından 2 sinin olması; European League Against Rheumatism (EULAR) ve Paediatric European Society (PReS) kriterlerine göre ise palpabl purpura varlığında, diffüz abdominal ağrı, artrit (akut)-artralji, renal tutulum (proteinüri veya hematüri), biyopside IgA depozitinin gösterilmesi kriterlerinden en az birinin olması HSP tanısı için yeterlidir. Ancak paraneoplastik vaskülitlerle ilgili yapılmış çalışmalarda^1,5,12 HSP tanısı için IgA depoziti arandığından HSP yerine lökositoklastik vaskülit terimini kullanmayı uygun gördük. Metil prednisolon tedavisinden sonra olgunun skrotal şişlik ve ağrı şikayetlerinin düzelmesi, epididimo-orşitin vaskülitik sendroma eşlik ettiğini düşündürmekle beraber, olgunun 10 gündür almakta olduğu antibiyotik tedavisine de bağlı olabilmesi nedeniyle epididimo-orşitin vaskülitle ilişkilendirilmesi konusunda tam kanıya varılamamaktadır.

PET/BT' de kitlede progresyon saptanması, primer malignite tanısından sonra görülen paraneoplastik vaskülitlerin rekürrens veya progresyonu gösterdiği hipotezini doğrulamaktadır¹³.

Sonuç olarak, nadir görülen lökositoklastik vaskülit olgularının malign hastalıklara sekonder olarak görülebileceği veya mevcut malignitenin progresyonunu gösteren bir belirteç olabileceği hekim tarafından akılda tutulmalı ve hasta bu açıdan da araştırılmalıdır.