[ Ana Sayfa | Editörler | Danışma Kurulu | Dergi Hakkında | İçindekiler | Arşiv | Yayın Arama | Yazarlara Bilgi | E-Posta ]
F?rat T?p Dergisi
2007, Cilt 12, Sayı 1, Sayfa(lar) 023-027
[ Özet ] [ PDF ] [ Benzer Makaleler ] [ Yazara E-Posta ] [ Editöre E-Posta ]
Kronik Hemodiyaliz Hastalar?nda Depresyon ve Anksiyete Düzeylerinin Çe?itli De?i?kenlere Göre ?ncelenmesi
Halil Co?kun ÇEL?K1, Tar?k ACAR2
1Dicle Üniversitesi Siirt E?itim Fakültesi, ?lkö?retim, S??RT
2T.C. Siirt Devlet Hastanesi, S??RT
Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz, kronik böbrek yetmezli?i, depresyon, anksiyete, Hemodialysis, chronic renal failure, depression, anxiety
Özet
Hemodiyaliz, kronik böbrek yetmezli?i olan hastalarda en s?k uygulanan yöntemdir. Depresyon ve anksiyete bu hastalarda birbirine e?lik eden ve en s?k kar??la??lan psikolojik problemlerdendir. Bu çal??man?n amac? hemodiyaliz ünitesinde tedavi gören kronik böbrek yetmezli?i olan hastalar?n depresyon ve anksiyete düzeylerinin çe?itli de?i?kenlere göre incelenmesidir. Çal??maya Siirt ve Batman Devlet Hastanesi hemodiyaliz ünitesinde tedavi gören 59 (32 kad?n, 27 erkek, ya? ortalamas? 47.27±13.55) hastan?n tamam? al?nm??t?r. Hastalara Beck Depresyon Ölçe?i (BDÖ) ve Beck Anksiyete Ölçe?i (BAÖ) uygulanm??t?r. Verilerin çözümlenmesinde, t-testi ve Kruskal Wallis H-Testi kullan?lm??, anlaml?l?k düzeyi 0.05 olarak al?nm??t?r. Hastalar?n %15.3’ünde yüksek depresyon ve %28.8’inde yüksek anksiyete puan? görülmü?tür. Depresyon ve anksiyete düzeylerinin hastalar?n e?itim seviyeleri ile önemli derecede ili?kili oldu?u belirlenmi?tir. Bu çal??ma hemodiyaliz hastalar?n?n depresyon ve anksiyete gibi psikolojik problemlere e?ilim gösterdi?ini ortaya koymu?tur. ©2007, F?rat Üniversitesi, T?p Fakültesi
  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Giriş
    Kronik böbrek yetmezli?i glomerüler filtrasyon de?erinde azalman?n sonucu böbre?in s?v?-solüt dengesini ayarlama ve metabolik-endokrin fonksiyonlar?nda kronik ve ilerleyici bozulma hali olarak tan?mlan?r. Glomeruler filtrasyon de?eri 5- 10 ml/dakikaya inince son dönem böbrek yetmezli?inden bahsedilir ve hastalar diyaliz, böbrek transplantasyonu gibi renal replasman tedavilerine ihtiyaç duyarlar 1. Kronik böbrek yetmezli?i hastalar?nda t?bbi nedenler ile hastaneye yat?r?lan son dönem böbrek yetmezlikli hastalar?n yakla??k %10’unda psikiyatrik bir bozukluk vard?r. Diyaliz hastalar?nda kar??la??lan en önemli psikolojik sorunlar depresyon, demans, ilaç ve alkol ile ili?kili bozukluklar, anksiyete ve ki?ilik problemleridir. E?er fark?na var?lmaz ve tedavi edilmezse diyalizin sonland?r?lmas?na ya da intihara yol açabilece?i için depresyon en önemli psikolojik problemdir. Depresyon diyaliz hastalar?nda en s?k kar??la??lan psikolojik komplikasyon olup genellikle gerçekte var olan, var olma ihtimali olan veya hayal edilen baz? kay?plara kar?? bir yan?tt?r 2. ?nsidans? %5-%60 aras?nda de?i?ir. Depresyon böbrek fonksiyonlar?n?, fiziksel ve dü?ünsel yeteneklerini, seksüel fonksiyonlar?n?, i?, aile ve toplum hayat?ndaki rolünü kaybetmesine ba?l?d?r ve depresyon hastan?n ba?lang?çta sahip oldu?u t?bbi hastal???n verdi?i s?k?nt?larla tetiklenir. Depresyonun semptomlar?, umutsuzluk yada karamsarl?k duygular?, uyku bozuklu?u yada çok uyuma, yorgunluk, ilgi kayb?, i?tah kayb? yada çok yeme, a?r? ve sanc?, konsantrasyonda zorlanma, ölüm veya intihar dü?ünceleri, suçluluk ve i?e yaramazl?k dugusu, psikomotor ajitasyon veya geriliktir 3.

    Anksiyete s?k?nt?, bunalt?, endi?e, kayg?, dilimizde anksiyete kar??l??? olarak kullan?lan kelimelerdir. Hastalar bu durumu "kötü bir ?ey olacakm?? hissi", "ho? olmayan bir endi?e hali" ya da "nedensiz bir korku" ?eklinde ifade ederler. Psikiyatrik aç?dan anksiyete, somatik belirtilerin de e?lik etti?i, normal d???, nedensiz bir tedirginlik ve korku hali diye tan?mlanabilir. Ki?i huzursuzdur, kötü bir ?ey olaca??ndan endi?e etmektedir, ancak bu durumu aç?klayacak nesnel bir tehlike ya da tehdit kayna?? gösterememektedir 4. Kronik böbrek yetmezli?i olan hastalarda sosyal konum, i?, uzun dönem sa?l?k durumu, erken mortalite, finansal durumlar ve diyalize girme ile ili?kilidir. Görü?meler, davran?? tedavisi ve stres azalt?c? tekniklerle genellikle tedavi edilir 3.

    Bu çal??mada, hemodiyaliz ünitesinde tedavi gören kronik böbrek yetmezli?i olan hastalar?n çe?itli de?i?kenlere göre depresyon ve anksiyete düzeyleri incelenmi?tir.

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Materyal ve Metot
    Kronik böbrek yetmezli?i olan hastalar?n, çe?itli de?i?kenlere göre depresyon ve anksiyete düzeylerini belirlemek amac?yla yap?lan bu ara?t?rma, 2005 y?l?nda Siirt ve Batman Devlet Hastanelerinin hemodiyaliz ünitelerinde tedavi gören 59 hastan?n tamam? üzerinde yap?lm??t?r. Çal??maya al?nan hastalar anket konusunda bilgilendirilmi? ve onlardan gönüllü onay? al?nm??t?r. Anket formlar? diyalizden önce hastalar taraf?ndan, ancak gerekti?inde diyaliz ünitesinden sorumlu doktorun yard?m? ile doldurulmu?tur. Hastalar?n ki?isel kay?tlar? hastane kay?tlar?ndan al?nm??t?r.

    Ara?t?rman?n ba??ml? de?i?kenleri, BDÖ ve BAÖ puanlar?d?r. Ba??ms?z de?i?kenler, cinsiyet, medeni durum, yerle?im birimi, gelir durumu, e?itim düzeyi, ya?, meslek ve diyalize girme süreleri (ne kadar süredir diyaliz ald?klar?) ile ilgili durumlard?r. Depresyon ve anksiyete düzeylerini ölçmek için daha önce ülkemizde geçerlik ve güvenirlik çal??malar? yap?lm?? BDÖ ve BAÖ kullan?lm??t?r. BDÖ ve BAÖ dört kendini de?erlendirme maddesinin yer ald??? Likert tipinde 21 maddeden olu?an, 0-3 aras? puan ile de?erlendirilen ölçeklerdir. BDÖ’nün geçerlik ve güvenirlik çal??mas? Tegin ve Hisli taraf?ndan yap?lm?? ve ülkemiz için kesme noktas?n?n 17 olarak kabul edildi?i belirtilmi?tir 5. Beck ve arkada?lar? (1996) taraf?ndan BDÖ’den al?nan puanlara göre depresyon düzeyleri;00-13 puan depresyon yok, 14-19 puan dü?ük, 20-28 puan orta, 29-63 puan yüksek derecede depresyon ?eklinde s?n?fland?r?lm??t?r 6. BAÖ’nün geçerlilik ve güvenilirlik çal??mas?, Ulusoy ve arkada?lar? (1998) taraf?ndan yap?lm??t?r 7. BAÖ’den al?nan puanlara göre hastalar?n anksiyete düzeyleri;0–17 puan dü?ük, 18–24 puan orta, 25 ve + puan yüksek derecede anksiyete ?eklinde s?n?fland?r?lm??t?r. Bu ölçek puanlar?n?n yüksek olmas? depresyon ve anksiyetenin ?iddetini gösterir. BDÖ ve BAÖ puanlar?n?n hesaplanmas?ndan sonra bu puanlar?n di?er de?i?kenlerle ili?kisi de?erlendirilmi?tir. Bilgisayar ortam?nda SPSS 12.0 program? ile çözümlenen veriler t-testi, Korelasyon Analizi ve Kruskal Wallis H-Testinden yararlan?larak yorumlanm??t?r. Ölçeklerin iç tutarl?l???n? ve homojenli?ini de?erlendirmede Cronbach Alfa Yöntemi uygulanm??, anlaml?l?k düzeyi 0.05 olarak al?nm??t?r.

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Bulgular
    Ara?t?rmaya Siirt ve Batman Devlet Hastaneleri diyaliz ünitesinde tedavi gören kronik böbrek yetmezli?i olan 59 (32 kad?n, 27 erkek, ya? ortalamas?=47.27±13.55) hastan?n tamam? al?nm??t?r. Hastalardan %84.7’si evli, %15.3’ü bekar; %49.2’si ev han?m?, %5.1’i memur, %16.9’u serbest, %34’ü çiftçi, %22’si çal??m?yor, %3.4’ü de emeklidir; %20.3’ü köyde, %16.9’u ilçede, %62.7’si il merkezinde ikamet etmektedir; %50.8’i okur-yazar de?il, %35.6’s? ilkö?retim mezunu olup hastalar?n %40.6’s?n?n 0-2 y?l aras?, %25.5’inin 3-4 y?l aras?, %15.3’ünün 5-6 y?l aras? ve %18.6’s?n?n da 7 y?ldan fazla süredir diyalize girdikleri belirlenmi?tir. Diyaliz alma süreleri ile BDÖ ve BAÖ puanlar? aras?nda pozitif yönde zay?f ve istatistiksel olarak anlaml? olmayan bir ili?ki bulunmu?tur (p>0.05).

    Kronik böbrek yetmezli?i olan hastalar?n BDÖ ile BAÖ puanlar? aras?nda pozitif ve orta düzeyde istatistiksel olarak anlaml? bir ili?ki saptanm??t?r (r=0.541, p<0.01). BDÖ puan ortalamas? 15.18±8.67 (0-35), BAÖ puan ortalamas? ise 20.27±10.84 (0-51) olarak hesaplanm??t?r. %47.5’i BDÖ’den 00-13 puan, %27.1’i 14-19 puan, %18.6’s? 20-28 puan, %6.8’i 29-63 puan aras?nda, BAÖ’den ise %45.8’i 17 puandan dü?ük, %25.4’ü 18-24 puan, %28.8’i 25-30 puan aras?nda alm??t?r.

    BDÖ ve BAÖ puan ortalamalar?n?n cinsiyet, medeni durum ve gelir durumuna göre farkl?l?k gösterip göstermedi?ini belirlemek için ba??ms?z t-testi uygulanm??t?r. Yap?lan uygulamaya ili?kin bulgular Tablo 1’de yer almaktad?r. Buna göre, BDÖ puan ortalamas? kad?nlarda, evlilerde ve gelir durumu dü?ük olanlarda, BAÖ puan ortalamas? da kad?nlarda, bekarlarda ve gelir durumu dü?ük olanlarda di?er gruplara oranla daha yüksektir, ancak gruplar aras?ndaki bu fark istatistiksel olarak anlaml? bulunmam??t?r (p>0.05).


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 1: Diyaliz Hastalar?n?n Cinsiyet, Medeni Durum ve Gelir Durumuna Göre BDÖ, BAÖ Puanlar?n?n ?ncelenmesi

    BDÖ ve BAÖ puan ortalamalar?n?n yerle?im birimine, e?itim ve meslek durumuna göre farkl?l?k gösterip göstermedi?ini belirlemek için Kruskal Wallis H-Testi uygulanm??t?r. Yap?lan uygulamaya ili?kin bulgular Tablo 2’de yer almaktad?r. BDÖ ve BAÖ puanlar? e?itim düzeyi dü?ük olanlarda lise ve üstü mezunlar?na oranla daha yüksektir. Gruplar aras?nda görülen BDÖ puanlar? aras?ndaki bu fark istatistiksel olarak anlaml? bulunmu? (p<0.05), BAÖ puanlar? aras?ndaki fark anlaml? bulunmam??t?r (p>0.05).


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 2: Diyaliz Hastalar?n?n Yerle?im Birimi, E?itim Durumu ve Meslek Durumlar?na Göre BDÖ, BAÖ Puanlar?n?n Kar??la?t?r?lmas?

    Hastalar?n ya?lar?, dört grupta (19-32 ya? aras?ndakiler birinci grup, 33-46 ya? aras?ndakiler ikinci grup, 47-60 ya? aras?ndakiler üçüncü grup, 61-74 ya? aras?ndakiler dördüncü grup) tekrar s?n?fland?r?lm??t?r. Buna göre, ilk üç ya? grubunda BDÖ puan ortalamas?n?n 11.50 ile 17.54 aras?nda, BAÖ puan ortalamas?n?n ise 16.42 ile 22.27 aras?nda de?i?ti?i görülmü?tür. BDÖ ile BAÖ puan ortalamalar?n?n 47-60 ya? aral???nda en yüksek düzeyde oldu?u, BDÖ puan ortalamas?n?n 60 ya??ndan sonra dü?tü?ü belirlenmi?tir.

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Tartışma
    Hemodiyaliz ülkemizde son dönem böbrek yetmezli?i geli?en hastalarda en s?k uygulanan renal replesman yöntemidir. Hemodiyaliz olanaklar? ve hasta say?s?ndaki art???n yan? s?ra, daha kaliteli diyaliz sunulmas? konusunda önemli geli?meler devam etmektedir. Türkiye’de 2002 y?l? sonu itibariyle düzenli hemodiyaliz program?nda olan hasta say?s? 20.600 iken, bu say? 2004 y?l?nda 29.775’e yükselmi?tir 8,9. Buda kronik böbrek yetmezli?i olan hasta say?s?n?n gün geçtikçe artt???n? göstermektedir.

    Depresyon ve anksiyete gibi psikolojik hastal?klar diyaliz hastalar?nda birbirine e?lik eden ve çok rastlanan problemlerdendir 10. Diyaliz hastalar?nda normal topluma oranla depresyon ve anksiyete daha çok görülmektedir. Bunlar?n gerek yatarak ya da ayakta tedavileri, gerekse aram?zda ya?ayan insanlardaki birlikte bulunma prevelans?n?n belirlenmesi, birlikte bulunduklar?nda hasta üzerindeki etkilerinin de?erlendirilmesi hem klinik hem de akademik yönden gereklidir 11. Dünya Sa?l?k Örgütünün (WHO) bir ara?t?rmas?nda (Sartorius, Ustun, Lecrubier, & Wittchen, 1996) temel sa?l?k alan?nda depresyonun en çok görülen fizyolojik hastal?klardan biri oldu?u ve dünyada görülen bütün hastal?klar içerisinde %10.4’lük bölümü olu?turdu?u bildirilmi?tir. Depresyon ile ilgili kendini de?erlendirme ölçekleri sa?l?k alan?nda bu hastal???n te?hisinde ve hastal?k düzeyinin belirlenmesinde oldukça önemlidir 12.

    Siirt ve Batman Devlet Hastaneleri hemodiyaliz ünitesinde tedavi gören kronik böbrek yetmezli?i olan hastalar?n?n depresyon ve anksiyete düzeylerinin cinsiyet, medeni durum, yerle?im birimi, gelir durumu e?itim düzeyi, ya?, meslek ve diyalize girme süreleri gibi de?i?kenlere göre incelenmesi amac?yla yap?lan bu çal??mada hastalar?n tamam?na BDÖ ve BAÖ uygulanm??t?r. Ölçek formlar? hastalardan sözlü onay al?n?p diyalizden önce hastalara da??t?larak doldurmalar? istenmi?tir, ancak gerekti?inde diyalizden sorumlu doktor taraf?ndan doldurulmu?tur. Hastalar?n psikiyatrik ilaç kullan?m? ve psikiyatrik öykü ve tan?lar? ile ilgili bilgiler ara?t?rman?n yap?ld??? Devlet Hastanelerinde Psikiyatri uzman?n?n olmamas? nedeniyle çal??man?n k?s?tl?l??? olarak belirlenmi?tir.

    Ara?t?rmada hastalar?n BDÖ puan ortalamas? 15.18±8.67, BAÖ puan ortalamas? 20.27±10.84 olarak hesaplanm??t?r. Bu bulgular yap?lm?? di?er çal??malarla benzerlik göstermektedir 13,14. Levenson ve Glocheski, depresyonun kronik hastal?klarda çok rastlanan fizyolojik bir belirti oldu?unu ve diyaliz hastalar?nda oldukça farkl? oranlar gösterdi?ini (%30 ile %100 aras?nda), bu farkl?l???n depresyon durumlar?n? belirlemede kullan?lan tan?mlardan ve ölçümlerden kaynaklanabilece?ini ifade etmi?lerdir. Örne?in, Smith ve arkada?lar?, Beck Depresyon Envanterini kulland?klar? çal??malar?nda, diyaliz hastalar?n?n %47’sinde, Çoklu Etki Belirleme Kontrol Listesi (Multiple Affect Adjective Checklist) kulland?klar?nda %10’unda, DSM-III ölçütlerine göre %5’inde depresyon belirlendi?ini göstermi?tir 15. BDÖ ve BAÖ uygulad???m?z bu çal??mada; diyaliz hastalar?n?n, %50.8’inde (n=30) dü?ük, %49.2’sinde (n=29) orta ve a??r düzeyde depresyon oldu?u saptanm??t?r.

    Watson ve Clark, depresyon ile örtü?en ve hemen hemen ona en yak?n olan fizyolojik yap?n?n anksiyete oldu?unu, genellikle depresyonun anksiyete ile ili?kilendirildi?ini bildirmi?tir 16. Ara?t?rmada BDÖ ile BAÖ puanlar? aras?nda pozitif ve anlaml? bir ili?ki saptanm??t?r (r=0.541, p<0.01). Buna göre, toplumumuzu tehdit eden depresyon ve anksiyete gibi psikolojik hastal?klar?n, diyaliz hastalar?nda birbirinin tetikleyicisi yap?lar oldu?u söylenebilir.

    Nour çal??mas?nda, diyaliz hastalar?nda depresyon prevelans?n?n?n %62 oldu?unu 10, ülkemizde yap?lan bir çal??mada ise orta ve a??r düzeyde depresyonu olan diyaliz hastalar?n?n oran?n?n %67.5 oldu?u bildirilmektedir 17. Ara?t?rmam?zda, hastalar?n %45.8’inde dü?ük, %25.4’ünde orta, %28.8’inde yüksek derecede anksiyete oldu?u belirlenmi?tir. Diyaliz hastalar?nda, makineye ba??ml?l?k, otonominin s?n?rlanmas?, sa?l?klar?n?, fiziksel güçlerini, cinsel potansiyellerini, aile düzenlerini, çal??abilme yeteneklerini kaybetme dü?üncesi, depresyon ve anksiyete düzeylerini önemli derecede etkilemektedir.

    Kad?nlarda erkeklere oranla daha fazla depresyon ve anksiyete görüldü?ü bildirilmektedir 5,18. Ara?t?rmam?zda BDÖ puan? kad?nlarda 15.46±9.07, erkeklerde 14.85±8.34, BAÖ puan? kad?nlarda 21.75±11.81, erkeklerde 18.51±9.48 bulunmu? olup kar??la?t?r?ld???nda bu fark?n istatistiksel olarak anlaml? olmad??? görülmü?tür. Cinsiyete göre BDÖ puanlar? aras?ndaki bu farkl?l?k literatürdeki di?er çal??malarla tutarl?d?r. Brems, Nolen-Hoeksema taraf?ndan yap?lan bir çal??mada, kad?nlarda erkeklere oranla iki kat fazla depresyon görüldü?ü bildirilmektedir 12. Kad?nlar?n ayn? anda hem anne, hem e?, hem de i? kad?n? rollerini üstlenmek zorunda kalmalar?ndan ötürü, daha fazla strese maruz kalmalar? bunda önemli bir etken olabilir.

    Ara?t?rmada evlilerin BDÖ puan? bekarlara oranla daha yüksek, BAÖ puan? ise evlilere oranla daha dü?ük olup kar??la?t?r?ld???nda bu fark?n anlaml? olmad??? belirlenmi?tir. Yap?lan çal??malarda, evlilerde depresyonun bekarlara oranla daha çok görüldü?ü 19, bunun yan?nda bekarlar?n anksiyete e?iliminin evlilerden daha yüksek oldu?u bildirilmektedir 17. Evlilerin sorumluluklar?n?n ve gelece?e yönelik kayg?lar?n?n daha fazla olmas?ndan ötürü depresyon düzeylerinin yüksek olabilece?i söylenebilir. BDÖ ve BAÖ puanlar? e?itim düzeyi dü?ük olanlarda lise ve üstü mezunlar?na oranla daha yüksektir. Bunun nedeni olarak, lise ve üstü mezunlar?n?n, kendi özdenetimlerini sa?layabilmeleri, i? bulma olanaklar?n?n daha fazla olmas? ve gelece?e ili?kin umutlar?n? gerçekle?tirmede e?itim düzeyi dü?ük olanlara göre daha ?ansl? olmalar? gösterilebilir.

    Kronik böbrek yetmezli?i olan hastalara ne zamand?r diyalize girdikleri sorulmu? ve bu do?rultuda, hastalar?n %40.6’s?n?n 0-2 y?l aras?, %25.5’inin 3-4 y?l aras?, %15.3’ünün 5-6 y?l aras? ve %18.6’s?n?n da 7 y?ldan fazla süredir diyalize girdikleri, bu süre artt?kça depresyon ve anksiyete düzeylerinin yükseldi?i belirlenmi?tir. Diyaliz alma süreleri ile BDÖ ve BAÖ puanlar? aras?nda pozitif yönde zay?f bir ili?ki bulunmu?tur. Bu bulgu literatürdeki di?er çal??malarla paralellik göstermektedir 20,21,22

    Gelir durumu dü?ük (≤500) olan hastalar?n BDÖ ve BAÖ puanlar? di?er gelir durumlar?na oranla daha yüksektir. Bu bulgu yap?lan di?er çal??malarla benzerlik göstermektedir 23. Bunun nedeni yap?lan gözlem ve görü?melere dayanarak hastalar?n yo?un i? kayb? ve kronik bir rahats?zl??a sahip olman?n bilincinde olmayla birlikte hastal???n ekstra giderlere sebebiyet vermesi olabilir.

    Ara?t?rmam?zda, hastalar?n ya??na göre BDÖ ve BAÖ puanlar? de?erlendirildi?inde; ilk üç ya? aral???nda (19-32, 33- 46, 47-60) ya??n artmas?yla do?ru orant?l? olarak depresyonun da artt??? saptanm??t?r. Dördüncü ya? aral???ndaki (61 ve üstü ) grubun BDÖ puan? ilk iki ya? grubundan yüksek, fakat üçüncü ya? aral???ndaki BDÖ puan?ndan daha dü?üktür. Ayr?ca, en dü?ük BAÖ puan ortalamas? 33-46 ya? aral???nda, en yüksek BAÖ puan ortalamas?n?n ise 47-60 ya? aral???nda oldu?u belirlenmi?tir.

    Bu ara?t?rma hemodiyaliz hastalar?n?n depresyon ve anksiyete gibi psikolojik problemlere e?ilim gösterdi?ini ortaya koymu?tur. Hemodiyaliz tedavisi gören hastalar?n psikiyatrik de?erlendirmeye al?nmas? ve e?er gerekiyorsa psikiyatrik tedavi programlar?n?n da ba?lat?lmas? hem hastalar?n psikososyal adaptasyonlar?n? kolayla?t?racak hem de tedavinin ba?ar?s?n? ve hastan?n ya?am kalitesini artt?racakt?r.

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Kaynaklar

    1) Akpolat T, Uta? C. Hemodiyaliz Hekimi El Kitab?, Türk Nefroloji Derne?i Yay?n Organ? ?kinci Bask?, Anodolu Yay?nc?l?k-Kayseri 2001.

    2) Daugirdas JT, Blake PG, Ing TS. Diyaliz El Kitab?. Bozfak?o?lu S (Çeviren). 3. Bask?, Ankara: Güne? Kitapevi, 2003.

    3) Levy J. Morgan J, Brown E. Oxford Diyaliz El Kitab?. Uslan ? (Çeviren). ?stanbul: Nobel T?p Kitabevleri, 2002.

    4) Cansever A. www.gata.edu.tr/dahili bilimler-ruh sa?l??? ders notlar?, eri?im 01.10.2005.

    5) Özer SK, Demir B, Tu?al Ö. ve ark. Montgomery-Asberg Depresyon De?erlendirme Ölçe?i: De?erlendiriciler Aras? Güvenilirlik ve Geçerlik Çal??mas?. Türk Psikiyatri Dergisi. 2001; 12: 185-194.

    6) Jesse DE, Graham M. Are You Often Sad and Depressed?: Brief Measures to Identify Women at Risk for Depression in Pregnancy. MCN, The American Journal of Maternal /Child Nursing. 2005; 30: 40-45.

    7) Güleç H, Güleç H, Sayar K, Özkorumak E. Depresyonda Bedensel Belirtiler, Türk Psikiyatri Dergisi, 2005; 16: 90-96.

    8) Türkiye 2002 y?l? Ulusal Hemodiyaliz, Transplantasyon ve Nefroloji Kay?t Sistemi Raporu, Türk Nefroloji Derne?i Yay?nlar? ?stanbul, 2003.

    9) T.C Sa?l?k Bakanl??? Yatakl? Tedavi Kurumlar? ?statistik Y?ll??? 2004.

    10) Suh MR, Jung HH, Kim SB, Park JS, Yang WS. Effects of regular exercise on anxiety, depression, and quality of life in maintenance hemodialysis patients. Renal Failure. 2002; 24: 337-345

    11) Kocaba?o?lu N, Doksat MK, Do?angün B. Anksiyete ve Depresyonun Çok Yönlü ?li?kisi, Yeni Symposium. 2004; 42: 168-176.

    12) Endler NS, Endler NS, Macrodimitris SD, Kocovski NL. Depression: The Complexity of Self-Report Measures. Journal of Applied Biobehavioral Research. 2000; 5: 26-46,

    13) Chen YS, Wu SC, Wang SY, Jaw BS. Depression in chronic hemodialysed patients, Nephrology. 2003; 8: 121-126.

    14) Vazquez I, Valderrabano F, Fort J, et all. Psychosocial factors and health-related quality of life in hemodialysis patients. Qual Life Research. 2005; 14: 179-190.

    15) Tsay SL, Healstead M. Self-care self-efficacy, depression, and quality of life among patients receiving hemodialysis in Taiwan.International Journal of Nursing Studies. 2002; 39: 245-251

    16) Sloan DM, Marx BP, Bradley, MM et al. Examining the High- End Specificity of the Beck Depression Inventory Using an Anxiety Sample, Cognitive Therapy and Research. 2002; 26: 719–727.

    17) ?entürk A, Levent AB, Tamam, L. ve ark. Hemodiyalize giren Kronik Böbrek Yetmezli?i Olan Hastalarda Psikopatoloji, http://lokman.cu.edu.tr/-psychiatry/egitim/mak/2000 Eri?im

    23) 07.2005.

    18) Öztürk MO. Ruh Sa?l??? ve Bozukluklar?. 9. Bas?m, Ankara: Feryal Matbaas?, 2002.

    19) Türkçapar H, Güriz O, Özel A. ve ark. Antisosyal Ki?ilik Bozuklu?u Olan Hastalarda Öfke ve Depresyonun ?li?kisi. Türk Psikiyatri Dergisi. 2004; 15: 119-124.

    20) Özgür B, ve ark. Hemodiyaliz Hastalar?nda Ya?am Kalitesi ?le Anksiyete ve Depresyon Düzeyleri Yönünden De?erlendirilmesi. Türk Nefroloji Diyaliz ve Transplantasyon Dergisi 2003; 12: 113- 116

    21) Demirel GG, ve ark. Hemodializ Hastalar?nda Lokomotor Sistem Bulgular?. Türkiye Fiziksel T?p ve Rehabilitasyon Dergisi. 2001; 47

    22) Taskapan H. Psychiatric disorders and large interdialytic weight gain in patients on chronic haemodialysis. Nephrology, Volume 10, ?ssue 1, Page 15 - February 2005.

    23) Ocaktan ME, Keklik A, Çöl M. ve ark. Abidinpa?a Sa?l?k Grup Ba?kanl???’na Ba?l? Sa?l?k Ocaklar?nda Çal??an Sa?l?k Personelinde Spielberger Durumluluk ve Sürekli Kayg? Düzeyi. Ankara Üniversitesi T?p Fakültesi Mecmuas? Cilt 55, Say? 1, 2002.

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • [ Başa Dön ] [ Özet ] [ PDF ] [ Benzer Makaleler ] [ Yazara E-Posta ] [ Editöre E-Posta ]
    [ Ana Sayfa | Editörler | Danışma Kurulu | Dergi Hakkında | İçindekiler | Arşiv | Yayın Arama | Yazarlara Bilgi | E-Posta ]