[ Ana Sayfa | Editörler | Danışma Kurulu | Dergi Hakkında | İçindekiler | Arşiv | Yayın Arama | Yazarlara Bilgi | E-Posta ]
F?rat T?p Dergisi
2007, Cilt 12, Sayı 3, Sayfa(lar) 214-218
[ Özet ] [ PDF ] [ Benzer Makaleler ] [ Yazara E-Posta ] [ Editöre E-Posta ]
Adelosan Ça?da Sigara ve Alkol ?çme Davran???
?enlen GÖKGÖZ1, Gülay KOÇO?LU2
1K?rklareli ?l Sa?l?k Müdürlü?ü, KIRKLAREL?
2Cumhuriyet Üniversitesi T?p Fakültesi Halk Sa?l??? Anabilim Dal?, S?VAS
Anahtar Kelimeler: Adolesan,sigara,alkol, Adolescence, cigarette,alcohol
Özet
Giri?: Bu ara?t?rmada adelosan ça?da sigara ve alkol kullan?m yayg?nl???, sigara ve alkole ba?lama ya?? ve bu al??kanl?klara etki eden nedenler ara?t?r?lm??t?r.

Gereç ve Yöntem: Kesitsel tip bir ara?t?rma olup, Sivas il merkezinde 11–17 ya? aras?ndaki 671 ö?renci üzerinde yap?lm??t?r. Ö?rencilere anket sorular? da??t?larak kendilerinin cevaplamalar? istenmi?tir.Gruplar?n kar??la?t?r?lmas?nda khikare testi kullan?lm??t?r.

Bulgular: Ara?t?rma sonucunda ö?rencilerin %67.1'i hayat?nda hiç sigara içmemi?ken, deneyenlerin oran? %18.5'tir. Sigaray? her gün içen ö?renci %7.5'tir. Düzenli sigara içicilik tüm ö?rencilerde %10.9 iken, k?z ö?rencilerde %4.1, erkek ö?rencilerde %14.1'dir. Hayat? boyunca hiç sarho? olmayanlar?n oran? %93.8 iken, halen alkollü içki içti?ini belirtenler %0.6'd?r.

Sonuç: Ya??n, cinsiyetin, aile gelir düzeyinin, ö?rencinin kendisine göre ba?ar? durumunun, disiplin cezas? alma durumunun, s?n?fta kalma durumunun, aile ile sorunlar? payla?man?n, sigaran?n kanser yap?c? etkisini bilmenin, aileden uzakta ya?aman?n; sigara içme davran??? üzerine etkisi istatistiksel olarak anlaml? bulunmu?tur. Sadece ailenin e?itim düzeyinin, sigara içme davran??? üzerine etkisi, istatistiksel olarak önemli bulunmam??t?r. Gençlerdeki yüksek sigara içme oranlar?,sigaran?n sa?l??a zaralar? ile ilgili verilecek e?itimler ve toplumun sigara kar??t? biliçlenmesi ile dü?ürülebilir.. ©2007, F?rat Üniversitesi, T?p Fakültesi

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Giriş
    Ülkemizde sigara kullan?m? oldukça yayg?nd?r. P?AR'?n 1988 y?l?nda ülke genelinde yapt?rd??? bir ara?t?rmaya göre toplumda 15 ya? üstü erkeklerin %62,8'i, kad?nlar?n %24,8'i, tüm nüfusun %43,6's? sigara içmektedir 1.Gençlerde sigaraya ba?lama ya?? oldukça dü?üktür 2-4. Alkol kötüye kullan?m? da gençlik döneminde ba?lamaktad?r. Yap?lan çal??malarda alkole ba?lama ya??n?n giderek küçüldü?ü, lise ve üniversite ö?rencileri aras?nda alkol kullan?m?n?n giderek yayg?nla?t??? belirtilmi?tir 5.

    Sigara; koroner kalp hastal???, serebrovasküler hastal?klar, KOAH ve ba?ta akci?er kanseri olmak üzere pek çok organ kanserine neden olur 6. Kronik alkol kullan?m? alkolik siroz, kronik aktif hepatit ve siroz ile ili?kilidir, ayr?ca sinir sisteminde periferik nöropatiye, geçici ve kal?c? organik beyin sendromuna neden olur ve alkoliklerin %25'inde kardiovasküler sistem hastal??? geli?ti?i tahmin edilmektedir 7.

    Bu ara?t?rmada adolesan ça?da sigara ve alkol kullan?m yayg?nl???, sigara ve alkole ba?lama ya?? ve bu al??kanl?klara etki eden nedenler ara?t?r?lm??t?r.

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Materyal ve Metot
    Bu ara?t?rma, kesitsel tip bir ara?t?rma olup; Sivas il merkezinde Vali Ayd?n Güçlü ?lkö?retim Okulu ile Celal Bayar ?lkö?retim Okulu alt? ve yedinci s?n?f ö?rencileri ile Sabanc? Lisesi birinci s?n?f?nda okumakta olan ö?rencilerin tümü (671) kat?lm??t?r. Ara?t?rmada, Horasan ve Sezer'in Elaz??'da ortaokul son s?n?f ö?rencilerinde sigara içme prevalans?n? saptamak için kulland??? anket sorular? 8 ile AMETEM'in gençlik anketindeki sorular 9 kullan?lm??t?r.

    Ö?rencilere anket sorular? da??t?larak kendilerinin cevaplamalar? istenmi? ve anketin üzerine kimliklerini ortaya koyan isim ve numara yazmamalar? belirtilmi?tir. Veriler bilgisayarda de?erlendirilmi?tir. Gruplar?n kar??la?t?r?lmas?nda khikare testi kullan?lm??t?r.

    Ö?rencilerin sigara içme durumlar? de?erlendirilirken ö?renciler;

    1. Her gün en az bir tane olmak üzere içenler
    2. Günde birden az, haftada en az bir tane içenler
    3. Haftada bir taneden az, ayda birkaç tane içenler
    4. B?rakanlar (daha önce sigara içti?i üç ay ve daha uzun bir dönem olan, fakat ?imdi içmeyenler).
    5. Deneyenler (ya?am boyunca bir çeki? bile olsa sigara içmi? fakat sigara içti?i süre 3 ay? geçmemi? olanlar).
    6. Hiç denemeyenler (ya?am? boyunca bir çeki? bile olsa hiç sigara içmemi?ler) olarak grupland?r?ld?ktan sonra; 1, 2, 3. gruplar sigara içenler; 4, 5, 6. gruptakiler sigara içmeyenler olarak de?erlendirildi.

    Anne-babalar?n e?itim düzeyleri okur yazar de?il: 1 puan, okur-yazar: 2 puan, ilkokul mezunu: 3 puan, orta okul mezunu: 4 puan, lise mezunu: 5 puan, yüksekokul mezunu: 6 puan ?eklinde puanland?ktan sonra; anne-baba e?itim puanlar? toplam? 7 ve alt?nda olanlar dü?ük; 8, 9, 10 olanlar orta; 11, 12 olanlar yüksek olarak de?erlendirildi.

    Ö?rencilerin sigara içme durumlar? ve aile e?itim düzeyleri ile ilgili de?erlendirme ?ekli Sezer'in Elaz??'daki Lise ö?rencileri üzerinde yapt??? ara?t?rmadan al?nm??t?r 10.

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Bulgular
    Ara?t?rmaya kat?lan ö?rencilerin sosyodemografik özellikleri Tablo 1'de verilmi?tir. Ö?rencilerin %52'si k?z, %48'i erkektir. Ö?rencilere bitirdikleri ya? soruldu?unda %24.3 ile 14 ya? ve %23.3 ile 12 ya? en fazla görülen ya?lard?r. Ara?t?rmaya kat?lanlar?n bitirdikleri ya? ortalamalar? ise 13,29'dur. Ö?rencilerin %54.7'sinin aile geliri 201-600 milyondur. %59.1'inin ailesinde 5-6 ki?i ya?amaktad?r. Ailesinden ayr? ya?ayanlar çok azd?r (%2.8), büyük ço?unlu?u (%94.3) anne babas? ile birlikte ya?amaktad?r. Lise ve üzeri e?itimi olan baba oran? %52.2 iken, lise ve üzeri e?itimi olan anne oran? dü?üktür (%9.2). Ö?rencilerin ço?unun (%47.7) annesi ilkokul mezunudur. Aile e?itim durumu de?erlendirildi?inde %60.3'ünün dü?ük gruba girdi?i görülmü?tür.


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 1: Ö?rencilerin Sosyo-Demografik Özellikleri

    Tablo 2'de ö?rencilerin okulla ilgili durumlar? gösterilmi?tir. Son 30 günde okula devams?zl??? olmayan ö?renci oran? %62.1'dir. Ö?rencilerin %44.4'ü kendi ba?ar?lar?n? orta düzeyde olarak belirtmi?tir. %97.9'u hiç disiplin cezas? almam?? olup, %79.4'ü hiç s?n?fta kalmam??t?r.


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 2: Ö?rencilerin okulla ilgili durumlar?

    Tablo 3'de ö?rencilerin sigara ve alkol tüketme davran??? gösterilmi?tir. Ö?rencilerin %67.1'i hayat?nda hiç sigara içmemi?ken, deneyenlerin oran? %18.5'tir. Sigaray? her gün içen ö?renci %7.5'tir. Ö?rencilerin %84.8'i marketten sigara al?rken zorlanmad???n? belirtmi?tir. Hiç sarho? olmayanlar?n oran? %93.8 iken, birden çok kez sarho? olanlar?n oran? %1.5'tur. Halen alkollü içki içti?ini belirtenler %0.6'd?r.


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 3: Ö?rencilerin Sigara ve ?çki ?çme Davran??lar?

    Tablo 4'te ö?rencilerin yak?n çevresindekilerin sigara içme durumu gösterilmi?tir. Babalar?n % 53.0'? her gün sigara içerken; annelerde her gün sigara içenlerin oran? daha dü?üktür (%13.7). En samimi dört arkada??n?n hiçbirinin sigara içmedi?ini ifade edenler % 72.2 iken, arkada?lar?ndan birisinin sigara içti?ini belirtenler %14.0'd?r.


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 4: Ö?rencinin yak?nlar?n?n sigara içme durumu

    Ö?rencilerin sigaran?n zararlar? ile ilgili bilgi durumlar?n? saptamak için yer alan sorularda %85.3'ü sigaradaki ba??ml?l?k yap?c? maddenin “nikotin” oldu?unu bilmi?tir. Sigaran?n kanser yapma durumu ile ilgili soruya, ö?rencilerin %78.9'u “kesinlikle kanser yap?c? oldu?u bilinmektedir” demi?tir.

    Tablo 5'te çe?itli ba??ms?z de?i?kenlerin sigara içme davran??? üzerine etkisi gösterilmi?tir. 11-12 ya? grubundakilerin %95.1'i sigara içmezken, 15 ya? ve üzerinde sigara içenlerin oran? %30'dur. Ya?la birlikte sigara içme oran?ndaki art?? istatistiksel olarak anlaml?d?r (χ2= 39.720, p=0,000). Yap?lan khikare önemlilik testinde bu fark?n 15 ya? ve üzeri gruptan kaynakland??? görülmü?tür. K?zlar?n %6.6's?, erkeklerin %15.4'ü sigara içmekte olup aradaki fark istatistiksel olarak anlaml?d?r. (χ2= 13,251 p = 0,000)


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Tablo 5: Çe?itli Ba??ms?z De?i?kenlerin Sigara ?çme Üzerine Etkisi

    Aile e?itim düzeyi dü?üklerde sigara içme oran? %10,0 iken, aile e?itim düzeyi yükseklerde bu oran %10.5'tir ( p> 0.05). 0-200 milyon gelir düzeyi olan ailelerde ö?rencilerin sigara içme oran? %6.4 iken, 1 milyar ve üzeri geliri olan ailelerde ö?rencilerin sigara içme oran? % 36,8'dir. Ailenin gelir düzeyindeki art?? ile sigara içme yüzdesi de artmaktad?r (p=0,001). ?statistiksel olarak bu fark 1 milyar ve üzeri gruptan kaynaklanmaktad?r.

    Ö?rencilerin kendi ifadelerine göre belirlenen ba?ar? düzeyi ile sigara içme davran??? aras?ndaki ili?ki incelendi?inde “ortalaman?n alt?nda” olanlar?n daha çok sigara içtikleri (p= 0.001) saptanm??t?r.

    Ö?renim hayat? boyunca en az bir kez disiplin cezas? alanlar?n sigara içme yüzdesi %28.6 iken, hiç disiplin cezas? almayanlar?n %10.3'ü sigara içmektedir. Ve aradaki fark önemlidir (p = 0,029). Yine ö?renim hayatlar? boyunca en az bir kez s?n?fta kalan ö?rencilerin de hiç s?n?fta kalmam?? ö?rencilerden daha yüksek oranda sigara içtikleri (%19.7- 8.4, p =0,000) ortaya ç?km??t?r.

    Ailesi ile sorunlar?n?n hepsini paylasan ö?rencilerin %7.9'u sigara içmektedir. Bu oran ailesi ile hiçbir sorununu payla?mad???n? belirten ö?rencilerde daha yüksektir (%19)(p = 0,003).

    Sigaran?n kesin olarak kanser yap?c? oldu?unu bilmeyenlerin %21.1'i sigara içmekte iken, bilenlerde bu oran %8.9'dur (p=0,004). Ailesiyle birlikte ya?ayan ö?rencilerin %10.4'ü sigara içerken, ailesinden ayr? ya?ayanlar?n sigara içme yüzdesi çok daha yüksektir (%26.3). Bu fark istatistiksel olarak önemlidir (p = 0,028).

    Ya??n, cinsiyetin, aile gelir düzeyinin, ö?rencinin kendisine göre ba?ar? durumunun, disiplin cezas? alma durumunun, s?n?fta kalma durumunun, aile ile sorunlar? payla?man?n, sigaran?n kanser yap?c? etkisini bilmenin, aileden uzakta ya?aman?n; sigara içme davran??? üzerine etkisi istatistiksel olarak anlaml? bulunmu?tur. Sadece ailenin e?itim düzeyinin, sigara içme davran??? üzerine etkisi, istatistiksel olarak önemli bulunmam??t?r.

    Ö?rencilere halen alkolü içki içme durumlar? soruldu?unda bu soruyu 503 ö?renci yan?tlam?? ve 3 ö?renci halen alkolü içki içti?ini belirtmi?tir. Halen alkollü içki içti?ini belirten ö?renci say?s?n?n azl??? nedeniyle çe?itli ba??ms?z de?i?kenlerin alkol alma davran???na etkisi ara?t?r?lamam??t?r.

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Tartışma
    Bu ara?t?rmada, düzenli sigara içicilik tüm ö?rencilerde %10.9 iken, k?z ö?rencilerde %4.1, erkek ö?rencilerde %14.1'dir. Bu de?erler 1993 y?l?nda Horasan E ve Sezer E taraf?ndan Elaz??'da ortaokul ö?rencilerindeki düzenli içicilik oran?ndan yüksektir (k?z ö?rencilerde %0.0'i; erkek ö?rencilerde %4.6) 8. Bunun nedeni bu ara?t?rmaya lise birinci s?n?f ö?rencilerinin de kat?lmas? olabilir.

    Sivas ilinde yap?lan bu çal??mada düzenli sigara içicilik oran? Çin'de 2001 y?l?nda lise ö?rencileri üzerinde yap?lan ara?t?rmadan oldukça dü?ükken (k?zlarda %18, erkeklerde %46) 11, Minesota'da 2001 y?l?nda ortaokul ö?rencileri aras?nda yap?lan düzenli sigara içme oranlar?n? gösteren ara?t?rman?n sonuçlar?na yak?nd?r. (tüm ö?rencilerde %12.9) 12. Çin'de sigara içicili?inin yayg?nl??? ve Çin'de yap?lan ara?t?rman?n lise ö?rencileri üzerinde yap?lmas? oranlar?n yüksekli?inin nedeni olabilir.

    Bu ara?t?rmada her gün sigara içenlerin oran? tüm ö?rencilerde %7.5 iken, k?z ö?rencilerde %3.5 ve erkek ö?rencilerde %11.9'dur. Bu sonuçlar, 1983 y?l?nda Sezer'in Ankara'daki ara?t?rmas?nda ortaokul üçüncü s?n?flarda hergün sigara içenlerin oran?na (%5.17) yak?nken, lise üçüncü s?n?flardaki hergün sigara içenlerin oran?ndan (%24.06) dü?üktür 13; ayr?ca 1989 y?l?nda Elaz?? ilinde lise ö?rencilerinde Sezer R, Öztürk ? ve arkada?lar? taraf?ndan yap?lan ara?t?rman?n sonuçlar?ndan çok dü?üktür (erkeklerde hergün sigara içicilik oran? %41.2, k?zlarda %9.5) 10. Bunun nedeni ya?la sigara içme oranlar?n?n artmas? ve bu ara?t?rman?n daha küçük ya? grubunda yap?lmas? olabilir. Elaz?? ilindeki yüksek oranlar, bir do?u ili olmas? nedeniyle toplumun genel e?itim düzeyinin dü?üklü?ü ve sigara içmenin özellikle erkek ö?renciler taraf?ndan bir statü olarak alg?lanmas? olabilir.

    2000 y?l?nda Çelik P, Esen A ve arkada?lar? taraf?ndan Manisa ilinde yap?lan ara?t?rmada bulunan sigara içme üzerine etki eden de?i?kenler, bu ara?t?rman?n sonuçlar?na benzemektedir 14. Fakat Horasan E ve Sezer E taraf?ndan 1993 y?l?nda Elaz??'da yap?lan ara?t?rmada, bu ara?t?rmadan farkl? olarak ailenin e?itim düzeyinin de sigara içmeye etkisi anlaml? bulunmu?tur8.

    97 y?l?nda Güney Brezilya'da 12-18 ya? gençler üzerinde yap?lan ara?t?rmada ebeveyni bo?anm??larda, s?n?fta kalanlarda ve son ay içinde alkol alanlarda; sigara içme yüzdesinin anlaml? olarak daha yüksek oldu?u bulunmu?tur 15. Bu ara?t?rmada da s?n?fta kalman?n ve disiplin cezas? alman?n, sigara içme davran??? üzerine etkisi anlaml? bulunmu?tur.

    Bu çal??mada “sigaran?n kesin olarak kanser yap?c? oldu?u bilinmemektedir” diyenlerde sigara içme oran?, anlaml? olarak daha yüksek bulunmu?tur. Qnckeen C., Mc Kee S. ve arkada?lar? taraf?ndan 537 adolesanla yap?lan çal??mada ise sigara içenlerin sigaran?n erken ölüme neden oldu?unu bildikleri (%95) fakat ya?am kalitesini dü?ürece?ini daha az oranda bildikleri (%63.5) bulunmu?tur 16.

    Tayvan'da 1996 y?l?nda Adolesan ça?da uyu?turucu kullan?m? ile ilgili yap?lan ara?t?rmada, uyu?turucu kullan?m?, sigara ve alkol içenlerde %7.1 iken; sigara ve alkol içmeyenlerde %0.3 bulunmu?tur 17. Tayvan'da yap?lan bu ara?t?rma, Türkiye'de sigara içme yüzdesinin yüksekli?inin, gelecekte alkol ve uyu?turucu kullan?m yüzdelerinin artmas? aç?s?ndan risk do?urdu?unu göstermektedir.

    Bu nedenle gençlere ba?ta sigara olmak üzere, bu tür maddelerin sa?l??a zararlar?na yönelik e?itim verilmesi faydal? olabilir.

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Kaynaklar

    1) P?AR, Sigara Al??kanl?klar? ve Sigara ile Mücadele Kampanyas? Kamuoyu Ara?t?rma Raporu, Ocak 1981.

    2) www.alopsikolog.net/pdf/p21.pdf,21.9.2006

    3) Torrecilla G.M., Ruano G.R., Plaza M.D., Hernandez M. M.A., Barrueco F.M., Teenagers And Smoking:Prevalence, Patterns And attitudes, An Pediatr (Barc), May, 2004; 60: 440-449,.

    4) Hastier N., Quinque K., Bonnel A.S.,et al., Smoking And Adolescent, An ?nguiry ?nto Motivation And Knowledge of The Effects of Tobacco,Rev Mal Respir,Jun 2006, 23 (3 Pt1): 237- 241.

    5) Tümerdem Y., Ayhan B., Özsüt H ve Ark, Orta ve Yüksek Ö?retim Gençleri ve Alkol Kullan?m?, XXII. Ulusal Psikiatri ve Nörolojik Bilimler Kongresi, Ekim 22, 23 1986.

    6) Karl?kaya C. Tütün ve Ortak Havayolu, Solunum Dergisi, 2005,7: 29-40

    7) Schuckit M.N., Alkol ve Madde Kötüye Kullan?m Tan? ve Tedavi,Kambero?lu K. (Çeviren). 1.Bask?, ?zmir: Kany?lmaz, 1993.

    8) Horasan E., Sezer E., Ortaokul son s?n?f ö?rencilerinde sigara kullan?m? Prevalans? Elaz?? 1993, Sa?l?k ?çin Sigara Alarm? Dergisi, 2: 17-29, 1995

    9) Ö?el K., Türkiye'de Madde Ba??ml?l???, 1.Bask?, ?stanbul: IQ Kültür Sanat Yay?nc?l?k 2001:262-290.

    10) Sezer R.E., Öztürk ?. Z., Bilgin N. ve ark. , Elaz??'da Lise ve Dengi Okul Üçüncü S?n?f Ö?rencilerinde Sigara ?çme Durumu 1989, F?rat Üniversitesi Dergisi, 5: 121-133, 1990

    11) Adolescent smoking in Wuhan, China: Baselina Data From the Wuhan skomiking Prevention Trial, http://www.nebi.nlm.gov/htbin.../guery-old vid, (22.11.2001).

    12) Teens and tobacco in Minesota. New Findings From The Minesota yo?uth tobacco survey., http://www.nebi.nim.gov/htbin.../guery-old uid., (22.11.2001).

    13) Sezer R.E., Ankara'n?n Ortaokul, Lise ve Lise dengi Okullarda Sigara ?çme Durumu ve Sigaraya Ba?lama Nedenleri 1983, Do?a Bilim Dergisi, 1984; 8: 375-384.

    14) Çelik P., Esen A., Yorganc?o?lu A., ?en F.S., Topcu F., Manisa ?linde Lise Ö?rencilerini Sigaraya Kar?? Tutumlar?, Toraks Dergisi,2000; 1: 61-65.

    15) Smoking Among Teenagers in an urban area in Suouthem Brazil., http://www.nebi.nlm.nih.gov./htbin.../guery old., (22.11.2001).

    16) Oncken C., MC Kee S., Krishnan-Sarin S., O' Malley S.,et al., Knowledge and Perceived Risk of Smoking-Related Conditions: A Survey of Cigarette, Prev Med., Jun,2005; 40: 779-784,

    17) Tobacco, betel guid, alchol and illicit drug use among 13 to 35 years old in Han, nural Taiwan: prevalence and risk factors., http://www.nebi.nlm.nig.gov/htbin../guery-old uid., (21.11.2001).

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • [ Başa Dön ] [ Özet ] [ PDF ] [ Benzer Makaleler ] [ Yazara E-Posta ] [ Editöre E-Posta ]
    [ Ana Sayfa | Editörler | Danışma Kurulu | Dergi Hakkında | İçindekiler | Arşiv | Yayın Arama | Yazarlara Bilgi | E-Posta ]